THÔNG TIN PHÁP LUẬT DÂN SỰ

TS. NGUYỄN NGỌC ĐIỆN

Rút ngắn thời gian xét duyệt hồ sơ chỉ còn một vài ngày, thậm chí một vài giờ; thái độ giao tiếp thân thiện; sẵn sàng phục vụ tại nơi ở đối với người không có khả năng, điều kiện đi lại… Nếu cách nay vài năm mà nói rằng đó là những điều ghi nhận được từ thủ tục cấp chứng minh nhân dân và hộ chiếu, thì chắc chắn không ai tin. Vậy mà những điều ấy đang là một phần kết quả cải cách thủ tục hành chính công tại TP.HCM.

Thực ra, bộ máy hành chính công, được hiểu là cái do Nhà nước tạo ra để tổ chức cho công dân thực hiện quyền tự do cá nhân trong không gian chung – tức là xã hội, thì chỉ có chức năng phục vụ. Bảo đảm cho mỗi người dân có cuộc sống thoải mái và bình yên là một phần cơ bản trong nội dung sứ mạng của Nhà nước và, suy cho cùng, cũng là một trong những lý do chính để Nhà nước tồn tại.

Chức năng cung ứng dịch vụ của Nhà nước rất đa dạng, cứ hình dung: cá nhân có nhu cầu làm rõ lai lịch để phân biệt với cá nhân khác, Nhà nước có dịch vụ đăng ký hộ tịch, cấp chứng minh thư để đáp ứng; cá nhân muốn thực hiện quyền sở hữu tài sản, Nhà nước mở dịch vụ đo đạc, đăng ký công khai, chứng thực để tạo điều kiện thuận lợi; cá nhân mong việc đi lại trên đường công cộng luôn được nhanh chóng và an toàn, Nhà nước đặt ra cơ chế điều hoà, phối hợp và kiểm soát để giao thông công cộng diễn ra có trật tự…

Dẫu sao trong trường hợp đặc thù của Việt Nam, có lẽ do vẫn còn bỡ ngỡ sau khi cởi bỏ gông cùm nô lệ, nhiều người có thể chưa đủ tự tin lúc ban đầu để hành xử với tư cách công dân đích thực, nhất là chưa quen với suy nghĩ mình được trao quyền này, quyền nọ và chưa dám mạnh dạn sử dụng các quyền ấy trong tư thế đĩnh đạc của một ông chủ. Có quyền nhưng không đủ khả năng thực hiện quyền của mình, công dân thực sự ở trong tình trạng mà luật gọi là mất năng lực hành vi.

Continue reading →

Filed under: Xã hội, nhà nước và pháp luật Việt Nam | Leave a comment »

GS.VS. ĐÀO THẾ TUẤN – Chủ tịch Hội Khoa học phát triển nông thôn Việt Nam (PHANO)

Chúng ta đang xây dựng một nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Về kinh tế thị trường, loài người đã đi được một quãng đường khá dài, nên hướng phát triển và những ưu điểm, khuyết điểm, thành công và thất bại của nó đã tương đối rõ, nhưng về định hướng xã hội chủ nghĩa thì vấn đề không chỉ dừng lại ở mục tiêu lý tưởng mà phải có những hướng phát triển, bước đi thật cụ thể. Bởi vậy, trong khuôn khổ của bài viết, tôi xin bàn về góc độ giá trị công bằng và tương trợ của chủ nghĩa xã hội.

Trong lịch sử thế giới đã có nhiều phong trào muốn thực hiện hoài bão của loài người là xây dựng một xã hội công bằng và tương trợ. Trong vấn đề này thực tế đã chỉ rõ, không những mô hình kế hoạch hóa tập trung quan liêu của các nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu và Liên Xô thất bại, mà mô hình nhà nước phúc lợi của các nước do các đảng xã hội dân chủ lãnh đạo cũng không mấy thành công. Nhiều nhóm nước trên thế giới đang đi tìm các mô hình chủ nghĩa xã hội mới. Đáng chú ý là từ năm 2001 đến nay, hằng năm đều có các diễn đàn xã hội thế giới để thảo luận về vấn đề toàn cầu hóa theo kiểu khác (Alter-globalisation). Diễn đàn này đã có tác dụng thúc đẩy các phong trào cách mạng tiến bộ ở nhiều nước châu Mỹ La-tinh.

Qua nghiên cứu các xu thế tiến bộ trên thế giới, tôi thấy việc Đảng ta lựa chọn con đường phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta là hoàn toàn đúng đắn. Tuy vậy, cũng cần tham khảo kinh nghiệm và các ý tưởng mới trên thế giới để từ đó có thể giúp ta suy nghĩ về các biện pháp thực hiện thành công định hướng xã hội chủ nghĩa của nền kinh tế thị trường. Bước đầu tôi xin mạnh dạn nêu lên một số nội dung sau:

Continue reading →

Filed under: Xã hội, nhà nước và pháp luật Việt Nam | Leave a comment »

TS. TƯỜNG DUY KIÊN – Học viện Chính trị – hành chính quốc gia Hồ Chí Minh

1. Tiêu chuẩn quốc tế và mô hình bộ máy quốc gia về nhân quyền ở một số nước trên thế giới

1.1. Khái niệm và các tiêu chuẩn quốc tế về cơ quan quốc gia về nhân quyền

Mặc dù, đã tồn tại các tiêu chuẩn quốc tế về vị trí của cơ quan quốc gia về nhân quyền, nhưng rất khó để đi đến một định nghĩa hay có được một cách hiểu thống nhất “cơ quan quốc gia về nhân quyền là gì?”. Trong khuôn khổ khái niệm liên quan tới các hoạt động đầu tiên của Liên hợp quốc trong bảo vệ, thúc đẩy quyền con người, hiểu cơ quan quốc gia về nhân quyền là bất kỳ một cơ quan nào, ở cấp độ quốc gia có mức độ ảnh hưởng /tác động trực tiếp hay gián tiếp đến việc thúc đẩy, và bảo vệ quyền con người. Theo đó, cơ quan lập pháp, cơ quan hành chính, cơ quan tư pháp, các tổ chức phi chính phủ, các cơ quan trợ giúp pháp lý và các cơ quan phúc lợi xã hội, đều được xem xét, lưu ý bình đẳng so với các uỷ ban quốc gia, văn phòng cơ quan thanh tra hay các thể chế tương tự khác, vì đều liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến bảo vệ, thúc đẩy quyền con người.

Do tính chất và công thức áp dụng, cũng như cách hiểu về cơ quan nhân quyền như trên là rất rộng, nên cần thiết phải thu hẹp phạm vi, dựa trên chức năng hay mô hình phổ biến, trong đó đặc biệt nhấn mạnh cơ quan thực hiện chức năng liên quan trực tiếp tới các hoạt động giáo dục và thúc đẩy nhân quyền; tư vấn cho Chính phủ về các vấn đề nhân quyền, điều tra và xem xét các khiếu nại liên quan tới vi phạm nhân quyền, do các thực thể cả công và tư gây ra. Tuy vậy, với cách hiểu theo hướng tiếp cận dựa trên chức năng để loại trừ các thể chế như cơ quan lập pháp, cơ quan tư pháp hay các tổ chức phúc lợi xã hội vẫn chưa thể đi đến một định nghĩa hay xác định theo cách hiểu tốt nhất cơ quan quốc gia về thúc đẩy, bảo vệ nhân quyền. Chính vì thế, một Hội thảo quốc tế đầu tiên về thể chế quốc gia về thúc đẩy và bảo vệ nhân quyền đã được triệu tập tại thủ đô Pari từ ngày 7- 9/10/1991 và đã thông qua các Nguyên tắc Pari. Các nguyên tắc này sau đó được Uỷ ban Nhân quyền thông qua theo Nghị quyết 1992/54 và được Đại hội đồng LHQ chính thức thông qua theo Nghị quyết 48/134 năm 1993.

Continue reading →

Filed under: Xã hội, nhà nước và pháp luật Việt Nam | 1 Comment »