ĐẶNG TRUNG HÀ – Vụ Pháp luật quốc tế – Bộ Tư pháp
Để đảm bảo tính năng động của hoạt động hành chính đáp ứng các yêu cầu đặt ra của đời sống kinh tế, xã hội, trong cơ cấu của Chính phủ (Nội các) của hầu hết các nước ngoài các Bộ, cơ quan ngang bộ còn tồn tại một số cơ quan trực thuộc (sau đây gọi tắt là các cơ quan thuộc Chính phủ) khác có tính chất dễ điều chỉnh, thay đổi hơn tổ chức chặt chẽ của các Bộ, các cơ quan ngang Bộ. Các cơ quan này có chức năng hết sức đa dạng, có loại đảm nhiệm chức năng quản lý Nhà nước tương tự như các Bộ, cơ quan ngang Bộ, có loại chỉ đơn thuần là cơ quan hành chính – sự nghiệp, có loại là cơ quan giúp việc cho Chính phủ. Chính vì chức năng đa dạng và phong phú như vậy nên việc tổ chức loại cơ quan này ở các nước rất khác nhau. Đây có thể coi là loại cơ quan có tính đặc thù cao nhất trong các cơ quan trung ương ở các nước, nó đặc biệt phụ thuộc vào cấu trúc Nhà nước, điều kiện kinh tế – chính trị – xã hội và hoàn cảnh phát triển của từng quốc gia.
I. Cơ cấu, tổ chức Cơ quan thuộc Chính phủ (Nội các) của một số nước trên thế giới.
1. Các cơ quan thuộc Chính phủ có chức năng quản lý hành chính Nhà nước.
Các cơ quan thuộc Chính phủ có chức năng quản lý hành chính Nhà nước có một số nét tương đồng so với chức năng của các Bộ, cơ quan ngang Bộ, nó cũng đảm nhiệm việc quản lý trên phạm vi một lĩnh vực nhất định. Tuy nhiên, khác với Bộ thông thường các cơ quan này quản lý một lĩnh vực đặc thù hơn và thường được tổ chức đơn giản hơn so với cơ cấu tổ chức của các Bộ. Ở nhiều nước, cơ quan thuộc Chính phủ có chức năng quản lý hành chính thường chỉ có bộ máy ở trung ương và một vài chi nhánh ở một số địa phương trọng điểm chứ không dàn trải tổ chức tới tất cả các địa phương trong phạm vi cả nước. Điển hình cho loại cơ quan này là trong thể chế hành chính của Cộng hoà nhân dân Trung Hoa. Hiện tại có 17 cơ quan trực thuộc Quốc Vụ Viện[1] (cơ quan hành chính cao nhất) của Trung Quốc có chức năng quản lý hành chính, bao gồm: Tổng cục Hải quan; Tổng cục Thuế vụ quốc vụ quốc gia; Tổng cục Bảo vệ môi trường quốc gia; Tổng cục Hàng không dân dụng quốc gia; Tổng cục Phát thanh truyền hình Nhà nước; Tổng cục Thể dục thể dục thể thao; Cục Thống kê; Cục Quản lý hành chính công thương quốc gia; Cục Xuất bản tin tức quốc gia (Cục Bản quyền quốc gia); Cục Lâm nghiệp quốc gia; Cục Giám sát chất lượng kỹ thuật quốc gia; Cục Quản lý giám sát chất lượng tân dược; Cục Sở hữu trí tuệ quốc gia; Cục Du lịch quốc gia; Cục Tôn giáo quốc gia; Cục Quản lý sự vụ cơ quan Quốc vụ viện; Phòng tham sự Quốc vụ viện. Các cơ quan này có một số nhiệm vụ, quyền hạn giống với các Bộ, cơ quan ngang Bộ, tuy không phải tuyệt đối giống nhau. Nhiều cơ quan như Tổng cục Thuế quốc gia, Cục Lâm nghiệp quốc gia… có cơ cấu tổ chức như một Bộ, bao gồm Văn phòng ở Trung ương và các đơn vị trực thuộc ở địa phương. Có thể thấy rằng các cơ quan thuộc Quốc vụ viện của Trung Quốc có mô hình tương tự như ở nước ta. Hiện nay, Trung Quốc đang tiến hành cải cách hành chính và có xu hướng tổ chức lại các bộ, cơ quan ngang bộ và cơ quan thuộc Quốc vụ viện. Theo đó, các cơ quan thuộc Quốc vụ viện, đặc biệt là các cơ quan quản lý Nhà nước có xu hướng giảm, nhiều cơ quan được nâng lên thành Bộ hoặc sát nhập vào một Bộ chuyên trách, trách chồng chéo.
Continue reading →
Filed under: Xã hội, nhà nước và pháp luật nước ngoài | Leave a comment »