THÔNG TIN PHÁP LUẬT DÂN SỰ

HIỆU MINH

Rừng vàng, biển bạc, mỏ dầu lộ thiên hay khoáng sản quí hiếm, đáng lẽ quốc gia phải mạnh và giàu có. Thật đáng tiếc, có những quốc gia giàu tài nguyên thì việc chính khách “cầm nhầm” của công cũng dễ xảy ra.

Nói về tham nhũng đã có những ý kiến như của giáo sư Trần Hữu Dũng. Ông phân tích quan hệ giữa tham nhũng và tăng trưởng kinh tế, chú trọng đặc biệt đến trường hợp các quốc gia cần phát triển và đang chuyển đổi như Việt Nam. Giáo sư cũng đưa ra một số biện pháp trên ba bình diện: giảm động lực, giảm cơ hội và giảm lợi lộc của tham nhũng. Nghiên cứu đó, viết cách đây 10 năm (tháng 4/1999), hiện còn nguyên giá trị.

Không hiểu thời đó mức độ tham nhũng của Việt Nam thế nào. Nhưng hôm nay, đôi lúc ra đường lại thấy điều trái tai gai mắt như chuyện rất đời thường.

Quốc nạn

Người bạn kể rằng, một lần lái xe không để ý nên bị bắn tốc độ trên quốc lộ 1. Vị cảnh sát “bắn” đứng cách xa trạm phạt hàng cây số. Biết ai phạm luật liền bộ đàm cho người phía trước biết số xe. Hệ thống ghi lại chi tiết nên không thể chối cãi, bắt xe phạm luật khá chính xác. Chỉ có điều, cách xử lý vi phạm không như đạo đức cần có của người mang sắc phục.

Cánh lái xe dừng lại, mang theo bằng lái, không quên kèm vào đó 100.000 hoặc 200.000đ. Gần như 100% là thoát, không bị giữ bằng lái hay bấm lỗ. Đương nhiên, vượt quá 20-30km so với qui định có thể bị lập biên bản để…báo cáo.

Đó là cảnh hối lộ và tham nhũng trắng trợn mà cả nước chấp nhận. Đôi khi, vị mang sắc phục còn nói “lần sau nhớ nhìn biển báo” khi nhét tiền vào túi.

Continue reading →

Filed under: Xã hội, nhà nước và pháp luật Việt Nam | Leave a comment »

TS. NGUYỄN SĨ DŨNG

Cuối cùng, chúng ta cũng có một cái gì đó được thiên hạ (cụ thể là Tổ chức tư vấn về rủi ro chính trị và kinh tế – PERC^*)) đánh giá là nhất châu Á! Và đó là… cái sự “khó tính và gây trở ngại” của đội ngũ công chức (Tuổi trẻ chủ nhật số 13-2004, ngày 4/4/2004, tr. 9). Đây là một sự nổi tiếng ngang ngửa với tai tiếng, một “giải thưởng Mâm xôi vàng” cho các công chức Việt Nam.

Về nguyên tắc, chúng ta có thể phản bác “giải thưởng” này và kiên quyết không chịu nghe ý kiến của PERC. Tuy nhiên, chúng ta không nghe thì thiên hạ (mà đặc biệt là các nhà đầu tư) vẫn cứ nghe. Và nhiều nhà đầu tư đang rút các dự án của họ ra khỏi nước ta. Vậy thì, thay vì tìm cách che giấu sự nổi tiếng của mình, chúng ta có thể làm một việc có ích hơn là tìm hiểu xem tại sao đội ngũ công chức của chúng ta lại nổi tiếng đến như vậy.

Trước hết, sở dĩ đội ngũ này có thể “khó tính và gây trở ngại” vì họ rất ít phụ thuộc vào dân. Từ chuyện tuyển chọn, cất nhắc, đề bạt đến những chuyện khác như tăng lương, khen thưởng, huân chương, huy chương v.v… và v.v… tất cả đều nằm ngoài sự ảnh hưởng trực tiếp của những người dân. Thực ra, người dân chỉ có mỗi một cách tác động là khiếu nại, tố cáo. Tuy nhiên, hệ thống giải quyết khiếu nại, tố cáo mà chúng ta đang có vận hành hiệu năng thế nào là điều không nói ra thì ai cũng biết. Trong lúc đó, các thiết chế đại diện cho dân để giám sát đội ngũ công chức (Quốc hội, Hội đồng Nhân dân các cấp) đều không hoạt động thường xuyên. Các vị đại biểu dân cử thiếu quá nhiều thứ để làm tốt chức năng giám sát. Họ thiếu từ thời gian, kỹ năng, động lực đến thủ tục, công cụ và đội ngũ chuyên gia giúp việc. Cuối cùng, đội ngũ công chức đang chủ yếu chỉ phụ thuộc vào cấp trên. Và thực tế là họ sẽ làm mọi việc để vừa lòng các thượng cấp của mình. Người dân sẽ khó lòng có được gì nhiều trong một sự tận tụy dội lên trời như vậy. Những phân tích nói trên cho thấy xác lập sự phụ thuộc vào dân và nâng cao năng lực giám sát của các cơ quan dân cử sẽ là lời giải cho bài toán ở đây.

Continue reading →

Filed under: Xã hội, nhà nước và pháp luật Việt Nam | Leave a comment »