THÔNG TIN PHÁP LUẬT DÂN SỰ

PGS. HÀ THÚC MINH

Ai cũng biết đổi mới có nghĩa là chuyển biến từ cái cũ sang cái mới. Chuyển biến hay đổi mới hiện nay không phải chỉ đơn thuần là sự thay đổi thông thường của lịch sử mà chính là sự chuyển hình xã hội (social information) chưa từng có đang trở thành hiện tượng được quan tâm nghiên cứu ở nhiều nước, trong đó có nước ta. Lịch sử sẽ bị kéo ở hai đầu nếu như không nhận thức, lý giải đúng đắn đặc điểm của bước chuyển xã hội hiện thời.

Xã hội ở nước ta chuyển từ cơ chế bao cấp sang cơ chế kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Nếu nhìn rộng hơn thì đó là sự chuyển hóa giữa hai loại hình văn hóa “chính trị – đạo đức” và “chính trị – kinh tế”. Loại hình chính trị – đạo đức là loại hình văn hóa truyền thống tồn tại suốt chiều dài của xã hội phong kiến phương Đông. Đặc điểm của nó là chính trị hay hệ thống chính trị quan hệ mật thiết với đạo đức như hình với bóng. Cho nên có thể nói không có gì là quá đáng nếu cho rằng chính trị ở đây là chính trị – đạo đức và đạo đức cũng là đạo đức – chính trị.

Tại sao như vậy? Một trong những đặc điểm quan trọng của tồn tại xã hội ở phương Đông là quan hệ huyết thống bền chặt cho đến tận ngày nay, trong khi ở phương Tây, quan hệ huyết thống đã bị phai nhạt và “bốc hơi” gần hết sau thời kỳ gọi là “văn hóa phục hưng”. Qua đó, có thể giải thích vì sao loại hình văn hóa chính trị – đạo đức lại có sức sống lâu dài như vậy ở phương Đông. Từ thời cổ đại, cách ngày nay hơn ba nghìn năm, nhà nước hay hệ thống chính trị đã nảy mầm trên mảnh đất chằng chịt quan hệ huyết thống xa gần.

Continue reading →

Filed under: Xã hội, nhà nước và pháp luật Việt Nam | Leave a comment »

PGS. HÀ THÚC MINH

Ai cũng biết đổi mới có nghĩa là chuyển biến từ cái cũ sang cái mới. Chuyển biến hay đổi mới hiện nay không phải chỉ đơn thuần là sự thay đổi thông thường của lịch sử mà chính là sự chuyển hình xã hội (social information) chưa từng có đang trở thành hiện tượng được quan tâm nghiên cứu ở nhiều nước, trong đó có nước ta. Lịch sử sẽ bị kéo ở hai đầu nếu như không nhận thức, lý giải đúng đắn đặc điểm của bước chuyển xã hội hiện thời.

Xã hội ở nước ta chuyển từ cơ chế bao cấp sang cơ chế kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Nếu nhìn rộng hơn thì đó là sự chuyển hóa giữa hai loại hình văn hóa "chính trị – đạo đức" và "chính trị – kinh tế". Loại hình chính trị – đạo đức là loại hình văn hóa truyền thống tồn tại suốt chiều dài của xã hội phong kiến phương Đông. Đặc điểm của nó là chính trị hay hệ thống chính trị quan hệ mật thiết với đạo đức như hình với bóng. Cho nên có thể nói không có gì là quá đáng nếu cho rằng chính trị ở đây là chính trị – đạo đức và đạo đức cũng là đạo đức – chính trị.

Tại sao như vậy? Một trong những đặc điểm quan trọng của tồn tại xã hội ở phương Đông là quan hệ huyết thống bền chặt cho đến tận ngày nay, trong khi ở phương Tây, quan hệ huyết thống đã bị phai nhạt và "bốc hơi" gần hết sau thời kỳ gọi là "văn hóa phục hưng". Qua đó, có thể giải thích vì sao loại hình văn hóa chính trị – đạo đức lại có sức sống lâu dài như vậy ở phương Đông. Từ thời cổ đại, cách ngày nay hơn ba nghìn năm, nhà nước hay hệ thống chính trị đã nảy mầm trên mảnh đất chằng chịt quan hệ huyết thống xa gần.

Continue reading →

Filed under: Xã hội, nhà nước và pháp luật Việt Nam | Leave a comment »

TS. NGUYỄN SỸ PHƯƠNG

Xin bắt đầu từ người nhân viên bán hàng chuyên nghiệp trong siêu thị thực phẩm Đức phải tuân thủ trình tự các thao tác sau: Tươi cười chào khách, nhìn vào xe đẩy xem còn sót lại món nào chưa đưa lên băng chuyền không, tuần tự đưa hàng qua máy quét mã vạch, hết mặt hàng cuối cùng hỏi: Ông/bà còn hàng gì nữa không? Đọc số tiền khách phải trả hiển thị trên màn hình, đánh vào máy số tiền khách trả, trả lại khách số tiền lẻ phải thối lại hiển thị trên màn hình kèm hóa đơn bán hàng, vui vẻ chào tạm biệt. Khởi đầu tươi cười và kết thúc vui vẻ, lặp lại suốt ngày, không thành nghề không thể làm được.

Quy trình trên tạo cho phía khách hàng yên tâm, tin tưởng mua bán nhanh chóng thuận lợi không bị nhầm lẫn; phía siêu thị đủ khả năng phục vụ trôi chảy người mua đông, xếp hàng lũ lượt, mỗi người một xe đẩy, kéo dài liên tục từ sáng đến tối.

Con người chuyên nghiệp và công nghệ hiện đại là hai yếu tố quyết định lòng tin vào sản phẩm, không chỉ trong kinh tế, thương mại mà cả trong bộ máy công quyền. Một nhà nước được người dân tin tưởng của dân do dân vì dân hay không, không phải bởi câu đó có trong mọi sách vở, giáo trình đào tạo, trong chủ trương đường lối, nghị quyết chỉ thị, văn bản pháp lý, mà ở chỗ hàng ngày họ được bộ máy công quyền, những nhân viên nhà nước trực tiếp giải quyết, những quan chức hành xử, xử sự với họ như thế nào.

Continue reading →

Filed under: Xã hội, nhà nước và pháp luật Việt Nam | 1 Comment »

CHU THÁI THÀNH

Trong những năm gần đây, bảo vệ môi trường đang trở thành một trong những nhiệm vụ quan trọng của nhiều quốc gia. Sự thay đổi khí hậu bất thường, suy giảm tầng ôzôn, tình trạng ô nhiễm gia tăng, suy thoái đất canh tác, nạn phá rừng, lụt, bão, suy giảm đa dạng sinh học… đang trở thành vấn đề bức bách mang tính toàn cầu. Cho nên, muốn bảo đảm phát triển kinh tế – xã hội bền vững và hội nhập kinh tế thành công, không thể không quan tâm tới vấn đề bảo vệ môi trường.

Đối với nước ta, trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, nhiệm vụ bảo vệ môi trường thường xuyên được Đảng và Nhà nước coi trọng và đã ban hành nhiều chỉ thị, nghị quyết liên quan. Đặc biệt, ngày 15-11-2004, Bộ Chính trị đã ra Nghị quyết 41/NQ-TW Về bảo vệ môi trường trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Đây là Nghị quyết đầu tiên của Đảng ta chỉ đạo riêng về công tác bảo vệ môi trường. Nghị quyết nêu rõ: Công tác bảo vệ môi trường ở nước ta trong thời gian qua đã có những chuyển biến tích cực. Hệ thống chính sách, thể chế từng bước được xây dựng và hoàn thiện, phục vụ ngày càng có hiệu quả cho công tác bảo vệ môi trường. Nhận thức về bảo vệ môi trường trong các cấp các ngành và nhân dân đã được nâng lên; mức độ gia tăng ô nhiễm, suy thoái và sự cố môi trường đã từng bước được hạn chế; công tác bảo tồn thiên nhiên và bảo vệ đa dạng sinh học đã đạt được những tiến bộ rõ rệt…

Continue reading →

Filed under: Xã hội, nhà nước và pháp luật Việt Nam | Leave a comment »

TS. LƯƠNG MINH TUÂN – Viện Nghiên cứu Lập pháp

Nhà nước ta được Hiến pháp (1) khẳng định là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. Đồng thời, Hiến pháp còn khẳng định quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công và phối hợp giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp (2). Bài viết trình bày về việc phân công, phối hợp và kiểm soát trong việc thực hiện quyền lập pháp ở Việt Nam hiện nay.

I. Phân công thực hiện quyền lập pháp

Ở nước ta, Hiến pháp là luật cơ bản của Nhà nước, có hiệu lực pháp lý cao nhất. Hiến pháp có chứa các quy định về phân công thực hiện quyền lập pháp. Cụ thể như sau:

Điều 83 của Hiến pháp quy định: “Quốc hội là cơ quan duy nhất có quyền lập hiến và lập pháp”. Câu hỏi được đặt ra ở đây là cụm từ “Quốc hội là cơ quan duy nhất có quyền… lập pháp” được hiểu như thế nào cho đúng?

Continue reading →

Filed under: Xã hội, nhà nước và pháp luật Việt Nam | Leave a comment »