BÌNH LUẬN QUYẾT ĐỊNH KHÔNG CÔNG NHẬN VÀ CHO THI HÀNH QUYẾT ĐỊNH CỦA TRỌNG TÀI NƯỚC NGOÀI

THS. ĐỖ HẢI HÀ – Đại học Luật TPHCM

Trong bài viết này, tác giả sẽ bình luận Quyết định không công nhận quyết định của Trọng tài nước ngoài của Tòa Phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Thành phố Hồ Chí Minh (“Tòa Phúc thẩm”) số 02/PTDS ngày 21/01/2003 (“Quyết định 02”) trong vụ Công ty Tyco Services Singapore Ltd yêu cầu công nhận và cho thi hành quyết định của Trọng tài Úc (“vụ Tyco”).

NỘI DUNG VÀ QUYẾT ĐỊNH CỦA TÒA ÁN TRONG VỤ TYCO

Trong vụ việc này, công ty Tyco Services Singapore Ltd (“Tyco”) đã có đơn yêu cầu công nhận và cho thi hành hai quyết định của Trọng tài bang Queensland của Úc (bên phải thi hành quyết định là Công ty Leighton Contractors VN Ltd (“Leighton”)). Tuy nhiên, Tòa Phúc thẩm đã từ chối công nhận hai quyết định này dựa trên những lập luận sau:

“Việc cho thi hành tại Việt Nam hai phán quyết của trọng tài bang Queensland của Cộng hòa Úc hay không phải căn cứ vào Pháp lệnh công nhận và thi hành tại Việt Nam quyết định của trọng tài nước ngoài là chỉ xét và áp dụng đối với tranh chấp phát sinh từ quan hệ thương mại.

Xét thoả thuận liên danh Thiess-Tyco ký kết ngày 17/10/1995 lúc này Nhà nước Việt Nam chưa có Bộ luật thương mại song năm 1992, 1995, 1996 Chính phủ Việt Nam đã có các Nghị định số 114/HĐBT ngày 7/4/1992, số 02/CP ngày 5/1/1995 và số 01/CP ngày 3/1/1996 thì hành vi xây dựng trong tất cả các nghị định nói trên không xác định là hành vi thương mại và điều 45 Luật thương mại sau này cũng không quy định “xây dựng” là một hành vi thương mại.

Continue reading

MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BỒI THƯỜNG NHÀ NƯỚC NHÌN TỪ GÓC ĐỘ RANH GIỚI GIỮA BỒI THƯỜNG VÀ ĐỀN BÙ

TS. DƯƠNG VĂN HẬU – (Bài này viết tổng hợp theo quan điểm của WANG KAI – Trường Luật – ĐHTH Renmin – Trung Quốc)

Xét về mặt truyền thống, nhận thức về ranh giới giữa bồi thường và đền bù xuất phát từ sự bất hợp pháp. Tuy nhiên, cùng với việc mở rộng “lý luận về hậu quả sai trái” và cơ sở khách quan của sự cẩu thả, và với sự hội tụ của các cơ sở lý thuyết về bồi thường và đền bù, ranh giới giữa bồi thường và đền bù đang dần biến mất. Khái niệm khiến cho chúng ta nhìn lại nghiên cứu truyền thống về các biện pháp bồi thường nhà nước, mà nó đồng thời cũng có ảnh hưởng to lớn đến định hướng sửa đổi Luật Bồi thường Nhà nước. Vì vậy, cần thiết phải cơ cấu lại các yếu tố của bồi thường nhà nước và đền bù hành chính.

Sự hợp pháp và bất hợp pháp của hành vi được coi là sự kiểm định ranh giới giữa bồi thường và đền bù không chỉ là một học thuyết chung chung trong giới nghiên cứu luật hành chính, mà nó cũng chiếm một vị trí quan trọng trong lý luận về luật hành chính ở các nước khác. Tuy nhiên, với việc ngày càng nhấn mạnh ý tưởng về bảo vệ quyền con người, phạm vi, và mức độ của bồi thường và đền bù càng mở rộng và tăng cường, và vì thế mà sự kiểm định đó trở nên đáng nghi ngờ đối với các học giả, và ở đây có xu hướng hội tụ ngày càng tăng của bồi thường và đền bù trong thực tiễn tư pháp. Chính vì vậy, điều cần thiết đối với chúng ta là xem xét ranh giới giữa bồi thường và đền bù và dự đoán xu hướng phát triển của Luật về Bồi thường Nhà nước.

Continue reading

VỤ TRANH CHẤP HỢP ĐỒNG MUA BÁN 400 TẤN SẮN LÁT: ÁN THƯƠNG MẠI XỬ DÂN SỰ?

DŨNG CHÍNH – MỸ DUYÊN

Từ năm 2006, Công ty TNHH Tân Thịnh Phát (Cty TTP) có trụ sở tại 83 Phan Chu Trinh, thành phố Quy Nhơn hợp đồng mua bán sắn lát với vợ chồng ông Trần Đình Liêm và bà Đinh Thị Hường ở thôn Lục Lễ, xã Phước Hiệp, huyện Tuy Phước (Bình Định). Chuyện làm ăn giữa một bên là doanh nghiệp có đăng ký kinh doanh và một bên là tư nhân đang thuận buồm xuôi gió thì bất ngờ ngày 12.5.2007, hai bên đụng nhau vì 19 phiếu cân hàng, đến mức phải đâm đơn ra Toà…

* Bên bán hàng: Chưa thanh toán… vì còn giữ biên nhận.

* Bên mua hàng: Đã thanh toán… nhưng quên thu biên nhận.

Kẻ tám lạng người nửa cân

Không ngã ngũ, vợ chồng ông Liêm khởi kiện ra Toà. Kèm theo đơn kiện, nguyên đơn cung cấp: Giấy biên nhận (không có ghi ngày tháng) 19 phiếu cân tại kho Long Mỹ; bản báo cáo hàng nhập kho do kế toán trạm cân Trần Thanh Tân cung cấp; và giấy xác nhận của các tài xế lái xe có chở hàng nhập kho vào thời điểm xảy ra tranh chấp. ông Liêm tường trình: Từ ngày 4 – 8.5.2007, vợ chồng ông đã chở 19 xe sắn, khối lượng 395.160 kg, trị giá 636.68.800 đồng đến nhập tại kho Long Mỹ của Cty TTP. Đến 10.5.2007, ông đến trụ sở chính của Cty TTP tại 83 Phan Chu Trinh, TP Quy Nhơn để yêu cầu thanh toán 19 phiếu hàng mà kế toán trạm cân đã cấp trước đó. Tại đây vì không có tiền mặt, ông Lê Dương Phùng – kế toán Cty đã viết cho vợ chồng ông giấy biên nhận và hẹn 2 ngày sau đến thanh toán. Thế nhưng sau đó Cty này đã trở mặt làm trái, không giải quyết… (?)

Continue reading

CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH PHỤC VỤ VIỆC HOÀN THIỆN THỂ CHẾ KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN

TS. ĐINH VĂN ÂN – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế trung ương

Nhận thức rõ tầm quan trọng của việc xây dựng, hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa (XHCN), Đại hội lần thứ X của Đảng cộng sản Việt Nam đã xác định phải sớm “cải cách thể chế và phương thức hoạt động của Nhà nước…; tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCH”; coi đó là những nội dung đổi mới và nhiệm vụ chính trị quan trọng trong thời gian tới.

Nhằm thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội X của Đảng, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 136/2001/QĐ-TTg ngày 17/9/2001 ban hành Chương trình Tổng thể cải cách hành chính giai đoạn 2001-2010, và mới đây là Quyết định số 30/QĐ-TTg ngày 6/2/2006 phê duyệt đề án Đơn giản hóa thủ tục hành chính trên các lĩnh vực quản lý nhà nước giai đoạn 2007 – 2010, xác định cải cách hành chính là một trong 3 nhiệm vụ chính trị trọng tâm hàng đầu năm 2007 và giai đoạn 2007 – 2010.

Để góp phần thực hiện những nhiệm vụ chính trị và chương trình cải cách nêu trên, bài viết này sẽ tập trung phân tích những vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến cải cách hành chính ở Việt Nam có tham khảo kinh nghiệm một số nước. Nội dung chính của bài viết bao gồm 5 nhóm vấn đề và đây là cơ sở khoa học cho việc đề xuất một số giải pháp nhằm hướng công cuộc cải cách hành chính phục vụ tốt nhất cho việc hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam.

Continue reading

LUẬT SƯ THỜI KINH TẾ THỊ TRƯỜNG: BI HÀI CHUYỆN THẦY CÃI CHỐN PHÁP ĐÌNH

VŨ MAI

“Chạy sô” như ca sĩ, ngủ gật trong phiên xử, “mắng vốn” chủ tọa không đủ tư cách, bị thư ký tòa quát vì bào chữa nói to… Giới luật sư đã có nhiều tình huống hài hước, “dở khóc dở cười” trong chốn pháp đình uy nghiêm.

Thiên chức của người luật sư là bào chữa và tìm ra những tình tiết để bảo vệ cho thân chủ mình tại tòa. Tuy nhiên, trên thực tế, có không ít vị lại “quên” nhiệm vụ tối ưu ấy của mình.

Điển hình là trong phiên xét xử vụ giết dã man họ hàng bên vợ do Hồ Minh Cường thực hiện. Khi vị chủ tọa đã công bố xong phần thủ tục liền quay sang hỏi luật sư có ý kiến gì không thì phát hiện vị này đã “biến mất” dù trước đó ông này vẫn ngồi đăm chiêu với đống hồ sơ trên tay. Do không muốn gián đoạn phiên tòa, một mặt, vị chủ tọa đề nghị Viện kiểm sát đọc cáo trạng, mặt khác ông đề nghị thư ký đi “lùng” luật sư.

Lo ngại sẽ vi phạm thủ tục tố tụng (vì vắng mặt luật sư) nên vị chủ tọa cứ nhấp nha nhấp nhổm dõi mắt khắp phòng xử. Cho đến khi vị công tố đọc xong bản cáo trạng mà bóng dáng thầy cãi vẫn bặt tăm nên Hội đồng xét xử đành tuyên bố tạm dừng phiên tòa để “tìm cho được luật sư” khiến cả khán phòng ngơ ngác.

Một hồi lâu sau, anh thư ký trẻ xuất hiện với khuôn mặt ỉu xìu vì “bó tay” không biết ông luật sư “lặn” nơi đâu. Lúc này, chủ tọa đành tuyên bố hoãn xử vào ngày khác. Ngay lập tức, gia đình nạn nhân phản ứng dữ dội vì đã phải chờ đợi quá lâu ngày tên thủ ác đền tội khiến Hội đồng xét xử đành tiếp tục chờ luật sư. Vài chục phút sau đó, vị luật sư mới lò dò xuất hiện với vẻ mặt hớt hải tràn đầy lo lắng khi biết việc mình đã gây ra. Lý do là ông bận “chạy sô” cho một thân chủ ở phiên tòa khác.

Continue reading

BÁN ĐẤU GIÁ TÀI SẢN: LUẬT QUÁ "MỞ" – KHÓ QUẢN LÝ

THIÊN LONG

Cả nước hiện nay có 373 đấu giá viên làm việc tại 62 trung tâm bán đấu giá tài sản (BĐGTS) trực thuộc các Sở Tư pháp và 56 doanh nghiệp đăng ký kinh doanh trong lĩnh vực này. Đấy là chưa kể các Hội đồng đấu giá cấp tỉnh, huyện, Trung tâm phát triển quỹ đất, Tổ quản lý và phát triển quỹ đất thuộc Sở Tài nguyên & Môi trường, Ban GPMB được thành lập theo Quyết định của UBND tỉnh để thực hiện bán đấu giá quyền sử dụng đất, Hội đồng BĐGTS tại các cơ quan, tổ chức. Tuy nhiên, vì còn những bất cập trong hệ thống pháp luật về BĐGTS đã dẫn đến tình trạng mạnh ai nấy làm, tạo cơ hội cho tiêu cực xảy ra.

Mạnh ai nấy làm

BĐGTS là một hoạt động đảm bảo xử lý khách quan, hiệu quả các tài sản thi hành án, tang vật, phương tiện vi phạm hành chính do cơ quan có thẩm quyền bắt giữ, tài sản tịch thu sung quỹ Nhà nước, nhằm thu lại được số tiền tương ứng giá trị của tài sản, phục vụ cho các mục đích liên quan.

Nhiều chuyên gia pháp lý nhận xét, qua 3 năm thực thi, đến thời điểm này, Nghị định số 05/2005/NĐ-CP ngày 18.1.2005 của Chính phủ về BĐGTS đã bộc lộ nhiều bất cập, không còn phù hợp với thực tế khách quan của cuộc sống, nhất là trong lĩnh vực BĐGTS. Hậu quả làm cho hoạt động BĐGTS thiếu minh bạch, xuất hiện nhiều tiêu cực (thông đồng, dàn xếp kết quả, “cò” trong hoạt động BĐGTS…). Hoạt động BĐGTS ở nước ta chưa mạnh là do các chế tài đối với các hành vi vi phạm qui định về BĐG còn nhẹ, chưa cụ thể và thiếu tính răn đe. Tình trạng mạnh ai nấy làm, các cơ quan quản lý Nhà nước cũng không nắm hết, quản hết được tổ chức, hoạt động của một số doanh nghiệp BĐGTS diễn ra khá phổ biến.

Continue reading