THÔNG TIN PHÁP LUẬT DÂN SỰ

THS. NGUYỄN PHƯỚC THỌ – Văn phòng Chính phủ

Hiến pháp 1992 đã tạo lập cơ sở pháp lý cao nhất cho việc hình thành một thiết chế mới của hệ thống hành chính nhà nước, đó là thiết chế Thủ tướng Chính phủ. Thiết chế này cùng với thiết chế Chính phủ thay thế cho thiết chế Hội đồng Bộ trưởng trước đó theo Hiến pháp 1980. Đây là bước cải cách có ý nghĩa rất quan trọng đối với hành pháp và hành chính nhà nước nhằm thúc đẩy và nâng cao tính linh hoạt, nhạy bén trong quản lý, điều hành của bộ máy hành chính, thích ứng với yêu cầu của quá trình chuyển đổi cơ chế từ tập trung quan liêu bao cấp sang cơ chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Xác định rõ hơn vị trí, vai trò của Chính phủ trong quan hệ với cơ quan lập pháp và cơ quan tư pháp

Việc quy định “Chính phủ là cơ quan chấp hành của Quốc hội” là thể hiện mối quan hệ giữa Chính phủ với cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, là phản ánh tính thống nhất trong tổ chức quyền lực của nhà nước ta theo chiều ngang. Còn nói Chính phủ là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất là đề cập mối quan hệ của Chính phủ trong hệ thống hành chính nhà nước, phản ánh tính thống nhất theo chiều dọc. Tuy nhiên, tính chất chấp hành chưa phản ánh đầy đủ và chính xác vị trí, vai trò của Chính phủ với tư cách là cơ quan nắm giữ chủ yếu quyền hành pháp trong mối quan hệ với cơ quan lập pháp và cơ quan tư pháp (cơ quan xét xử). Chính phủ là cơ quan chấp hành của Quốc hội, nhưng trong quan hệ với cơ quan lập pháp, Chính phủ có vai trò độc lập tương đối và là nhân tố thúc đẩy hoạt động (là động cơ) của cơ quan lập pháp trên nhiều phương diện, đặc biệt là trong công tác xây dựng và hoàn thiện hệ thống luật, pháp lệnh – phương diện hoạt động chủ yếu của Quốc hội (Chính phủ là cơ quan chủ trình và trình Quốc hội trên 95% các dự án luật, pháp lệnh). Trong quan hệ với cơ quan tư pháp, Chính phủ phải nắm giữ quyền công tố và bảo đảm quyền của cơ quan hành pháp yêu cầu xem xét, xử lý bằng thủ tục tư pháp mọi hành vi vi phạm pháp luật được phát hiện trong quá trình quản lý điều hành, tổ chức thực thi pháp luật. Tiến xa hơn nữa, cần thiết phải thiết lập cơ chế xử lý các khiếu kiện hành chính theo thủ tục tư pháp ngay bên  trong hệ thống cơ quan hành pháp để giải quyết có hiệu quả các tranh chấp hành chính đang ngày càng gia tăng và phức tạp (Đề án thành lập cơ quan tài phán hành chính thuộc Chính phủ đang được Thủ tướng chỉ đao các cơ quan có liên quan khẩn trương nghiên cứu, xây dựng).

Continue reading →

Filed under: Xã hội, nhà nước và pháp luật Việt Nam | Leave a comment »