Các quy định của pháp luật được dẫn chiếu trong các bài viết được đăng trên Trang Thông tin này có thể còn hiệu lực, không còn hiệu lực hoặc chỉ là dự thảo quy phạm pháp luật. Rất mong các bạn khi khai thác thông tin cần cẩn trọng với nội dung của từng bài viết - SO SÁNH VÀ PHẢN BIỆN KHOA HỌC LÀ BẢN LĨNH CỦA NGƯỜI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC.
(Bài được tác giả viết để góp ý cho Dự thảo sửa đổi, bổ sung BLDS năm 1995. Tuy nhiên, một số ý kiến có thể còn giá trị tham khảo cho việc sửa đổi, bổ sung BLDS năm 2005)
NGUYÊN LÂM
Tại các thành phố lớn ở nước ta, mỗi buổi sáng có hàng chục vạn, thậm chí hàng triệu hợp đồng được giao kết: ăn sáng, mua đồ, mua thực phẩm, đi xe buýt… Thế nhưng, phần lớn người giao kết hợp đồng đều không đọc Bộ luật Dân sự cũng như Luật Thương mại, hay một văn bản pháp luật liên quan nào đó… Ví dụ này cho thấy, việc dân sự vẫn diễn ra rất nhiều mà không cần đến luật, và một Bộ luật dù đồ sộ đến mấy cũng không thể ôm hết được. Bởi lẽ, trong lĩnh vực luật tư, cuộc sống vô cùng phong phú, pháp luật chỉ là cái hỗ trợ, cái bổ sung. Vì vậy, không cần bận tâm với câu hỏi: Bộ luật Dân sự đã điều chỉnh hết các quan hệ dân sự chưa; mà nên đặt vấn đề: điều chỉnh như thế nào?
Vậy thì pháp luật dân sự ở ta đang điều chỉnh các quan hệ dân sự như thế nào? Để trả lời, có thể lấy lĩnh vực hợp đồng làm ví dụ. Có lẽ ai trong giới luật cũng biết, bản chất của giao dịch dân sự là quyền tự định đoạt của các chủ thể khi giao kết hợp đồng, dù đó là bằng miệng hay văn bản, quyền tự do hợp đồng. Tuy nhiên, thực tế hiện nay lại cho thấy, các quy định trong Bộ luật Dân sự hầu như chưa thể hiện được điều này, nhìn chung là còn gò bó, cản trở việc thực hiện quyền tự do khế ước ở nước ta.
Chẳng hạn, điều kiện vô hiệu của hợp đồng được quy định trong Bộ luật Dân sự hiện hành là quá rộng (như trong điều 131, 139), là cơ hội “tốt” để tòa án có thể ra quyết định tuyên bố vô hiệu rất nhiều hợp đồng, mặc dù những vi phạm đối với hợp đồng là hoàn toàn không đáng kể, do đó đã tạo cơ hội cho các cơ quan công quyền can thiệp một cách quá mức cần thiết vào việc hình thành, tồn tại của các quan hệ hợp đồng.
Không những thế, điều kiện để hợp đồng được coi là đã được hình thành được quy định quá chặt chẽ, gây khó khăn cho việc hình thành các quan hệ hợp đồng, không tạo điều kiện cho các giao dịch dân sự phát triển (điều 401). Việc công chứng, chứng thực như những hình thức can thiệp của các cơ quan công quyền vào quá trình ký kết hợp đồng là quá lớn, ảnh hưởng xấu đến sự hình thành các quan hệ hợp đồng (điều 400). Theo các chuyên gia, việc công chứng, chứng thực, đăng ký chỉ nên coi là điều kiện để công khai hoá quyền, nghĩa vụ của các bên hoặc được lấy làm thời điểm chuyển dịch quyền mà không nên lấy làm điều kiện để hợp đồng có hiệu lực.
Filed under: LÝ LUẬN CHUNG, SỬA ĐỔI BLDS 2005 | 2 Comments »
Các bạn thân mến, vì lý do thời gian tôi đã và đang chậm hồi đáp nhiều vấn đề được nêu trên trang thông tin. Rất mong các bạn thông cảm vì sự chậm trễ này. Qua đây, hy vọng các bạn cùng trao đổi và chia sẻ kiến thức nhiều hơn nữa vì lợi ích chung của cộng đồng nghiên cứu Luật học.
Civillawinfor đã nhận được sự chấp thuận chính thức của Giáo sư Trần Hữu Dũng, quản trị Tạp chí Thời đại mới, Ban Biên tập Tạp chí Cộng sản, Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp, Viên Triết học Viện hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, trang thông tin chungta.com về việc sử dụng lại các bài viết. Để bảo vệ bản quyền cho cơ quan phát hành và các tác giả, đề nghị các bạn khi khai thác thông tin cần nêu rõ nguồn trích, tên tác giả, không biên tập lại nội dung bài viết. Riêng các bài viết thuộc Tạp chí Thời đại mới, các bạn nghiên cứu bài viết trực tiếp trên trang thông tin, không in bài viết thành văn bản, không phổ biến dưới mục đích thương mại.
