BÌNH LUẬN PHÁP LỆNH TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI – BÀN VỀ KHÁI NIỆM THƯƠNG MẠI VÀ PHẠM VI GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP?

Vibonline – Pháp lệnh Trọng tài Thương mại năm 2003 là văn bản pháp luật đầu tiên của pháp luật Việt Nam đưa ra một khái niệm tương đối đầy đủ về trọng tài thương mại, theo đó thuật ngữ “thương mại” được giải thích như sau: Hoạt động thương mại là việc thực hiện một hay nhiều hành vi thương mại của cá nhân, tổ chức kinh doanh bao gồm mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ; phân phối; đại diện, đại lý thương mại; ký gửi; thuê, cho thuê; thuê mua; xây dựng; tư vấn; kỹ thuật; li – xăng; đầu tư; tài chính, ngân hàng; bảo hiểm; thăm dò, khai thác; vận chuyển hàng hóa, hành khách bằng đường hàng không, đường biển, đường sắt, đường bộ và các hành vi thương mại khác theo quy định của pháp luật”. (Điều 3).

Trong bối cảnh Pháp lệnh được ban hành vào thời điểm Luật Thương mại 1997 vẫn đang có hiệu lực nhưng các nhà lập pháp đã mạnh dạn đưa khái niệm thương mại theo hướng mở, tương thích với Luật mẫu về Trọng tài Thương mại Quốc tế của Uỷ ban Pháp luật Thương mại Quốc tế của Liên hợp quốc, mà không “bó buộc” trong 14 hành vi quy định trong Luật Thương mại 1997. Đây được coi là bước “đột phá” trong công tác lập pháp vào thời điểm đó. Tuy nhiên, qua hơn 4 năm áp dụng và thi hành trên thực tế cho thấy Pháp lệnh đã bộ lộ một số hạn chế nhất định.

Thứ nhất, đã có cách hiểu khác nhau về thuật ngữ “thương mại” trong Pháp lệnh. Điều này dẫn đến tranh cãi trong việc xác định phạm vi giải quyết tranh chấp của trọng tài.

Với sự ra đời của Luật Doanh nghiệp, mỗi năm tại Việt Nam có thêm hàng nghìn doanh nghiệp mới thuộc các loại hình khác nhau được thành lập. Điều đó cũng có nghĩa là sẽ có rất nhiều tranh chấp phát sinh liên quan đến việc góp vốn, quản lý và điều hành các doanh nghiệp này. Vấn đề đặt ra là những tranh chấp nội bộ phát sinh trong nội bộ doanh nghiệp, tranh chấp liên quan đến việc mua bán cổ phiếu, trái phiếu có được giải quyết bằng trọng tài không? Có ý kiến cho rằng các loại tranh chấp này đương nhiên thuộc thẩm quyền của trọng tài bởi vì việc mua bán cổ phiếu, trái phiếu cũng như việc góp vốn chính là hoạt động đầu tư, tài chính vì có bản chất kinh doanh thu lợi nhuận. Hơn nữa, cần phải hiểu tính “mở” của khái niệm thuật ngữ thương mại trong Pháp lệnh. Theo đó, ngoài việc liệt kê các hành vi thương mại, Pháp lệnh còn quy định các hành vi thương mại khác theo quy định của pháp luật. Do vậy, bất kỳ quy định nào của pháp luật xác định lĩnh vực hoạt động là thương mại thì trọng tài đều có thẩm quyền giải quyết.

Continue reading

TRANH CHẤP VỀ ĐỐI TƯỢNG CỦA GIAO DỊCH: “PHƠI” XE GIỮA PHỐ ĐỂ PHẢN ĐỐI NHÀ SẢN XUẤT

THÀNH VĂN

Chiếc xe Wave mới mua, đi chưa được một tháng, đột nhiên gãy cổ. Người lái xe té đập mặt xuống đường. Ngày 20/3/2009, đông đảo người hiếu kỳ tại Hà Nội đã vây quanh một chiếc xe máy được để trên lề phố Hoàng Hoa Thám, đoạn gần ngã giao cắt với phố Văn Cao. Đám đông đứng tràn cả xuống lòng đường, bàn tán…

Xe mới bỗng dưng… gãy

Chiếc xe trên là xe Wave RSX của anh Nguyễn Xuân Thắng ở xã Liên Hà, Đan Phượng (Hà Nội) mua ngày 23-1.

Trong khi anh Thắng đang làm thủ tục đăng ký xe thì xe bỗng… gãy phốt (còn được gọi là cổ trước của xe). Em Nguyễn Thị Vân Anh, con gái anh Thắng, kể ngày 27-2, khi Vân Anh đang trên đường đi làm từ công ty về đến xã Liên Trung thì bỗng chiếc xe bị gãy cổ phốt, đổ gục xuống đường. Bản thân Vân Anh cũng đập mặt xuống đất, trầy xước mặt. Ngay sau đó, công an xã đã đến hiện trường lập biên bản và ghi nhận không có va chạm xảy ra.

Điều đáng nói kể từ lúc được mua mới đến khi bị gãy, chiếc xe mới đi được hơn một tháng với hơn 600 km. “Cũng may lúc đó em đi chậm, đường vắng, chứ hôm đó đi nhanh hoặc đằng sau mà lại có ôtô thì chẳng hiểu chuyện gì sẽ xảy ra nữa” – Vân Anh nói.

Đổ lỗi

Theo anh Thắng, ngay sau khi tai nạn xảy ra, cha con anh đã điện thoại cho cửa hàng bán xe của Công ty Honda để thông báo và được hướng dẫn đem xe ra kiểm tra. Ngày 28-2, đại diện Công ty Honda đã cử nhân viên kỹ thuật xuống kiểm tra và mang toàn bộ cổ phốt về công ty. Đến ngày 17-3, công ty cử người đến gặp cha con anh Thắng và thông báo chiếc xe gặp nạn do lỗi của người điều khiển phương tiện. Anh Thắng kể: Sau khi thông báo, đại diện công ty cho biết sẽ đền bù, khắc phục, thay thế các bộ phận của xe cho gia đình. Tuy nhiên, anh Thắng không đồng ý mà yêu cầu công ty phải thừa nhận trách nhiệm để xảy ra sai sót kỹ thuật dẫn đến sự cố. Anh Thắng nói: “Nếu là tai nạn thì các bộ phận khác của xe như hệ thống đèn, yếm, bánh xe, nan hoa phải bị hỏng hóc. Đằng này chỉ có mỗi yếm và một số bộ phận bên ngoài bị trầy xước thì sao lại gọi là tai nạn được?”. Anh Long – chủ một cơ sở sửa chữa xe máy trên phố Hoàng Hoa Thám, sau khi xem xét chiếc xe đã nhận định: “Cổ phốt là phụ tùng rất quan trọng, có độ bền cao nên chỉ bị gãy khi gặp va chạm cực mạnh. Trong trường hợp đó thì các bộ phận khác của xe được làm bằng nhựa cũng vỡ vụn hết. Nhưng chiếc xe này hình dáng vẫn còn nguyên như mới mà cổ phốt lại bị gãy, chứng tỏ có thể do lỗi kỹ thuật của nhà sản xuất”.

Continue reading

TRANH CHẤP HỢP ĐỒNG BẢO HIỂM: MƯA NGẬP HẦM LÀM HƯ CHIẾC MERCEDES, BẢO HIỂM CÓ PHẢI BỒI THƯỜNG?

MINH HIẾU

Chiều 1-8-2008, cơn mưa lớn đã làm tầng hầm của tòa nhà Chi nhánh Ngân hàng thương mại cổ phần Đại Tín (số 75 Hồ Hảo Hớn, quận 1, TP.HCM) bị ngập nước. Kéo theo đó, chiếc Mercedes đời C-231 đang nằm ở tầng hầm (trị giá hơn một tỷ đồng) bị hư hỏng nặng. Sự cố này đã làm phát sinh tranh chấp giữa ngân hàng với Công ty cổ phần Bảo hiểm AAA về trách nhiệm bồi thường các thiệt hại liên quan.

Cả trăm triệu đồng “trôi” theo mưa

Theo tường trình của Ngân hàng Đại Tín, 16 giờ hôm đó thì trời bắt đầu mưa. Khoảng nửa tiếng sau, nước tràn ngập đường phố và chảy vào tầng hầm của ngân hàng. Đến 17 giờ, tầng hầm đã bị ngập trong nước khoảng 0,5 m. Mặc dù đã hết sức cố gắng nhưng vì mực nước cứ dâng cao và độ dốc của tầng hầm khá lớn nên các nhân viên của ngân hàng đã không thể đưa chiếc Mercedes ra khỏi tầng hầm. Chỉ một lát sau, nước trong hầm đã dâng lên hơn 1 m làm hệ thống dẫn điện của tòa nhà bị ngập trong nước. Bấy giờ, toàn bộ nhân viên của ngân hàng buộc phải sơ tán để tránh các rủi ro về điện.

Chiều hôm sau, đại diện của công ty bảo hiểm đã đến ngân hàng để điều tra vụ việc. Kết quả làm việc giữa các bên cho thấy ngân hàng đã bị thiệt hại 305 triệu đồng từ các hư hỏng của chiếc Mercedes.

Có phải là rủi ro bất ngờ?

Tuy nhiên, theo nhận định của công ty bảo hiểm thì rủi ro ngập nước gây thiệt hại cho chiếc Mercedes nêu trên không thuộc phạm vi bảo hiểm mà hai bên đã ký kết. Bởi lẽ, theo dự báo trước đó của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia thì chiều 1-8 tại TP.HCM có mưa trên diện rộng, nhiều nơi mưa rất to. Cạnh đó, theo những ghi nhận tại hiện trường thì đó không phải là sự cố bất khả kháng.

Dựa vào những lý do này, công ty bảo hiểm từ chối bồi thường số tiền trên cho ngân hàng. Thay vào đó, để giúp đỡ ngân hàng khắc phục một phần thiệt hại, công ty bảo hiểm chấp nhận hỗ trợ cho ngân hàng 50 triệu đồng. Gần đây, lại lần nữa công ty bảo hiểm tái khẳng định “không bồi thường” với lý lẽ “rủi ro ngập nước tại tầng hầm tòa nhà do nước mưa từ ngoài đường tràn vào làm ngập tầng hầm không phải là rủi ro bất ngờ”.

Continue reading