TIỀN – MỘT LOẠI TÀI SẢN TRONG QUAN HỆ PHÁP LUẬT DÂN SỰ

TS. BÙI ĐĂNG HIẾU – Đại học Luật Hà Nội

image

Điều 172 Bộ luật Dân sự Việt Nam quy định “Tài sn bao gm vt có thc, tin, giy t tr giá được bng tin và các quyn tài sn”. Theo quy định này thì tiền là một loại tài sản. Tuy nhiên, trong Bộ luật Dân sự Việt Nam lại chưa hề có quy định nào về tiền. Thực tế cho thấy rằng đó là một lỗ hổng rất lớn cần khắc phục của Bộ luật Dân sự Việt Nam. Việc thiếu vắng các quy định đã dẫn tới nhiều cách hiểu khác nhau không thống nhất về bản chất pháp lý của tiền, chưa có sự phân tách giữa góc độ kinh tế và góc độ pháp lý của tiền. Qua bài viết này chúng tôi muốn bàn luận tới một số khía cạnh pháp lý đặc thù của tiền, nhằm giúp cho các nhà lập pháp có được định hướng cụ thể hơn khi xây dựng các quy định pháp lý cho tiền – một trong những loại tài sản.

Trước hết, chúng tôi xin trao đổi đôi chút về lịch sử hình thành nên tiền.

Xưa kia, khi xã hội loài người còn chưa biết đến tiền tệ thì các quan hệ giao lưu hàng hoá được thực hiện thông qua phương thức trao đổi, vật đổi lấy vật. Thử hình dung rằng thời đó, một người khi đang cần một vật cụ thể nào đó thì phải tìm cho được người có vật đó và sẵn sàng chuyển giao nó cho mình. Hơn thế nữa, người kia cũng lại đang phải đang cần vật mà mình đang có và đang không cần, bởi chỉ có vậy thì giao dịch trao đổi mới có thể được diễn ra. Xã hội càng ngày càng phát triển thì việc trao đổi đó ngày càng khó thực hiện hơn và không đáp ứng được nhu cầu giao dịch ngày càng tăng của xã hội.Thực trạng khó khăn đó làm phát sinh đòi hỏi phải tìm ra được một công cụ trao đổi đa năng, hữu hiệu giúp cho việc giao dịch được thực hiện dễ dàng hơn. Công cụ trao đổi đa năng đó phải đáp ứng được ba điều kiện là: 1) Phải có giá trị, mang lại lợi ích nào đó cho con người; 2) Phải mang tính thông dụng, và 3) Dễ dàng tích trữ.

Continue reading

BẤT ĐỘNG SẢN LIỀN KỀ: VỤ ÁN CÁI CỬA SỔ

HOÀNG VÂN

Vì những chiếc cửa sổ mở không đúng cách mà hai nhà hàng xóm “choảng” nhau!

Trổ cửa sai!

Khi làm nhà, gia đình ông Đ. (Từ Liêm, Hà Nội) đã trổ mười cửa sổ nhìn thẳng sang phía nhà anh S. hàng xóm. Thấy việc trổ cửa không đúng quy cách (phải cách ranh giới đất với nhà bên cạnh ít nhất hai m), anh S. đã… thắc mắc. Tuy nhiên, nhà vẫn cứ được xây lên và cửa sổ vẫn được mở.

Vụ việc sau đó được đưa ra TAND huyện Từ Liêm để nhờ tòa giải quyết… Năm 2003, xử vụ án tòa đã tuyên buộc gia đình ông Đ. phải xây bít mười cửa sổ này lại để không ảnh hưởng nhà hàng xóm…

Continue reading

BÀ RỊA – VŨNG TÀU: CÓ TRANH CHẤP HAY KHÔNG CÓ TRANH CHẤP RANH ĐẤT?

HÀ THÁI

Tòa án hai cấp đều tuyên hủy hợp đồng với lý do đất mua bán có tranh chấp. Nhưng người trong cuộc thì lắc đầu: “Chúng tôi có tranh chấp gì đâu”!

Vướng xác nhận ở phường

Giữa năm 2005, ông T. (phường Rạch Dừa, TP Vũng Tàu) bán nhà, đất diện tích trên 200 m2 cho ông M. với giá 110 lượng vàng SJC. Ông M. đồng ý và đặt cọc 50 lượng. Tuy nhiên sau đó, diện tích đất của ông T. được cấp tăng gần gấp đôi nên hai bên thương lượng lại… Việc này được một ủy ban phường làm “trọng tài” xác nhận hai bên mua bán toàn bộ diện tích được cấp lại với giá khác và người mua chỉ phải thanh toán 85 lượng nữa vì trước đó đã chi… 50 lượng rồi!

Hai bên đã ra phường Rạch Dừa để “chứng thực hợp đồng chuyển nhượng” mới nhưng không được. Ông M. đoán nguyên nhân là do phía người bán đang có tranh chấp ranh giới đất với người khác. Thấy đi lại hoài không xong, vụ việc lùng nhùng chẳng kết quả, phía ông M. đã kiện hủy hợp đồng và lấy lại 50 lượng vàng đã đặt cọc. Ông T. nghe chuyện giật mình, vội vàng yêu cầu tiếp tục hợp đồng như đã thương lượng, còn nếu không ông sẽ được phần tiền cọc!

Tòa: Hủy hợp đồng

Cuối tháng 8, TAND TP Vũng Tàu đưa vụ án ra xử, tuyên hủy hợp đồng mua bán giữa hai bên, buộc ông T. trả lại cho người mua tiền đặt cọc. Theo tòa, phường Rạch Dừa xác định đất của ông T. và nhà lân cận chưa thống nhất được ranh giới…

Continue reading

BẤT ĐỘNG SẢN LIỀN KỀ: ĐÒI CƯA KÈO NHÀ HÀNG XÓM

NGUYÊN TRƯỜNG

Cho rằng 20 cây đòn tay nhà ông hàng xóm lấn khoảng 20 cm sang khoảng không của mình, một người dân đã khởi kiện đòi cưa bỏ…

TAND thị xã Bến Tre đã đình chỉ vụ tranh chấp khoảng không giữa ông Phạm Văn Tám, ngụ phường 2 với hàng xóm vì “xét thấy tranh chấp giữa các đương sự đã giải quyết bằng một bản án khác”. Tuy nhiên, ông Tám phản đối rằng ông kiện một đằng, tòa lại đình chỉ một nẻo và kháng cáo.

Tố qua, kiện lại

Năm 2005, ông Tám dỡ căn nhà cũ mặt tiền đường, định xây mới khang trang hơn để phục vụ việc làm ăn. Nhà cũ dỡ xong, vật liệu đã kéo về, giấy phép xây dựng cũng nằm trong tay nhưng giờ chót ông lại gặp trục trặc. Số là ông hàng xóm nhà liền vách đã gửi đơn yêu cầu cơ quan chức năng rút “giấy đỏ” cùng giấy phép xây dựng của ông Tám vì cho rằng mình bị ông Tám lấn đất.

Về nguyên tắc, đất đang tranh chấp thì chưa được xây dựng nên ông Tám phải chờ. Mấy tháng sau, ông hàng xóm tự động rút đơn khiếu nại nhưng ông Tám vẫn không xây nhà được vì cứ rục rịch xây là bị bên kia chửi bới. Bực mình, ông Tám khởi kiện, cho rằng chính mình mới là người bị ông hàng xóm lấn đất.

Continue reading

NHỮNG NGƯỜI MẸ KHÔNG BIẾT CHA CỦA CON MÌNH

T. HÒA – HƯƠNG VŨ

image Kỷ lục nhất trong các vụ án giám định gen để xác định cha con chính là trường hợp của cháu Lê Thị G., 13 tuổi, ở Hà Tây. Kết quả xét nghiệm AND, cả 13 người đàn ông G. khai có quan hệ đều không phải cha đứa bé trong bụng G. Khi được thông báo kết quả, G. hồn nhiên khai tiếp người thứ… 14 tình nghi là cha đẻ đứa con mình.

Một buổi chiều mưa tầm tã, các cán bộ của Trung tâm Giám định pháp y – sinh vật của Viện Khoa học hình sự Bộ Công an thấy có một cô gái trẻ nhưng trông lam lũ, vất vả bế theo đứa con nhỏ đến lấy mẫu để giám định gen theo yêu cầu của cơ quan điều tra.

Thoạt đầu, các cán bộ của Trung tâm không nghĩ đây là mẹ của cháu bé, vì cô gái gầy nhỏ hơn nhiều so với cái tuổi 17 của mình. Nước mắt hoà lẫn nước mưa, bà mẹ trẻ này kể rằng hồi nhỏ từng sống với mẹ và bố dượng tại quận Thanh Xuân (Hà Nội). Cô là nạn nhân bị xâm hại tình dục của chính ông bố dượng từ năm cô mới 13, 14 tuổi. 16 tuổi, cô có thai.

Mặc cảm, xấu hổ, cô bỏ về quê với ông bà ở Ba Vì (Hà Tây). Ở đây, cô đã gặp một người đàn ông nghèo nhưng tốt bụng. Họ nên vợ nên chồng. Khi đứa con ra đời, người chồng tính ra ngày tháng chẳng phải con của mình. Anh gặng hỏi thì được vợ sụt sịt kể cho nghe về quãng đời cay đắng tuổi thơ. Căm hận kẻ hại cuộc đời vợ, anh chồng đã đưa vợ ra cơ quan Công an tố cáo ông bố dượng đốn mạt.

Continue reading

CẦN BẢO ĐẢM QUYỀN LỢI CHO NGÂN HÀNG KHI CỔ PHẦN HOÁ DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC

PHÒNG XÂY DỰNG PHÁP LUẬT – VỤ PHÁP CHẾ – NHNN VIỆT NAM

Ngày 26/6/2007, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 109/2007/NĐ-CP về chuyển doanh nghiệp 100% vốn nhà nước thành công ty cổ phần, thay thế Nghị định số 187/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 của Chính phủ về việc chuyển công ty nhà nước thành công ty cổ phần. Nghị định số 109/2007/NĐ-CP được xây dựng trên cơ sở kế thừa các quy định của Nghị định số 187/2004/NĐ-CP, đồng thời sửa đổi, bổ sung thêm nhiều nội dung mới để phù hợp hơn với thực tế hiện nay.

Một trong những nội dung sửa đổi, bổ sung của Nghị định số 109/2007/NĐ-CP có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của các bên có liên quan, trong đó có các ngân hàng là quy định về việc chuyển giao nghĩa vụ từ doanh nghiệp nhà nước được cổ phần hoá sang công ty cổ phần.

1. Quy định về việc chuyển giao nghĩa vụ từ doanh nghiệp nhà nước được cổ phần hoá sang công ty cổ phần- những điểm bất cập

Đối với việc chuyển giao nghĩa vụ từ doanh nghiệp nhà nước được cổ phần hoá sang công ty cổ phần, Nghị định số 187/2004/NĐ-CP có quy định chung mang tính nguyên tắc đó là công ty cổ phần có nghĩa vụ kế thừa mọi quyền lợi, nghĩa vụ, trách nhiệm của công ty nhà nước trước khi cổ phần hoá (khoản 2 Điều 8 Nghị định số 187/2004/NĐ-CP).

Continue reading