CÔNG CHỨNG HỢP ĐỒNG BẢO ĐẢM VỚI TÀI SẢN HÌNH THÀNH TRONG TƯƠNG LAI – CÁC NGÂN HÀNG GẶP KHÓ

LS. PHAN VĂN LÃNG

Trong thời gian qua, hợp đồng bảo đảm với tài sản hình thành trong tương lai là một giao dịch được sử dụng nhiều trong hoạt động cho vay của các ngân hàng thương mại. Việc này rất phù hợp với các doanh nghiệp nhỏ, vừa, vốn ít hoặc các doanh nghiệp cần vay vốn trên cơ sở những tài sản bảo đảm còn nhiều hạn chế (chưa có, chưa đầy đủ hoặc chưa hoàn thành,…). Tuy nhiên, từ 01/7/2007, nếu theo câu chữ quy định trong Luật Công chứng, những hợp đồng, giao dịch đối với tài sản bảo đảm là tài sản hình thành trong tương lai (sau đây viết tắt là “TSHTTTL”) nêu trên … có thể sẽ không được công chứng.

Công chứng Khó vì… “Có thật” ?

Luật Công chứng năm 2006 đã được Quốc hội khoá XI, kỳ họp thứ 10 thông qua ngày 29/11/2006 và có hiệu lực kể từ ngày 01/7/2007. Điều 5 Luật Công chứng quy định: “Lời chứng của công chứng viên phải ghi rõ thời gian, địa điểm công chứng, họ, tên công chứng viên, tổ chức hành nghề công chứng; chứng nhận người tham gia hợp đồng, giao dịch hoàn toàn tự nguyện, có năng lực hành vi dân sự, mục đích, nội dung của hợp đồng, giao dịch không vi phạm pháp luật, không trái đạo đức xã hội, đối tượng của hợp đồng, giao dịch là có thật, chữ ký trong hợp đồng, giao dịch là đúng chữ ký của người tham gia hợp đồng, giao dịch; có chữ ký của công chứng và đóng dấu của tổ chức hành nghề công chứng”.

Continue reading

CÔNG VĂN CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN TỐI CAO SỐ 77/2003/HĐTP NGÀY 27 THÁNG 6 NĂM 2003 VỀ VIỆC GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP THỪA KỂ ĐỐI VỚI NHỮNG TRƯỜNG HỢP NAM – NỮ CHUNG SỐNG NHƯ VỢ CHỒNG TỪ NGÀY 3/1/1987 ĐẾN NGÀY 1/1/2001 CHƯA CÓ ĐĂNG KÝ KẾT HÔN MÀ MỘT BÊN CHẾT TRƯỚC

Kính gửi: – Các Toà án nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh

– Các Toà án nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương

– Các Toà phúc thẩm, Toà dân sự toà án nhân dân tối cao

Ngày 16/4/2003 Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao đã ban hành Nghị quyết số 01/2003/NQ-HĐTP “Hướng dẫn áp dụng pháp luật trong việc giải quyết một số loại tranh chấp dân sự, hôn nhân và gia đình” (gọi tắt là Nghị quyết số 01). Theo hướng dẫn tại điểm b mục 1 Phần II của Nghị quyết số 01 đối với trường hợp nam và nữ chung sống với nhau như vợ chồng từ ngày 03/01/1987 đến ngày 01/01/2001 có đủ điều kiện kết hôn theo quy định của Luật hôn nhân và gia đình năm 2000, nếu sau ngày 01/01/2003 họ vẫn chưa đăng ký kết hôn mà có một bên chết trước và có tranh chấp về thừa kế thì trong khi chưa có quy định mới của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, tuỳ từng trường hợp mà Toà án xử lý như sau:

– Nếu chưa thụ lý vụ án thì không thụ lý;

– Nếu đã thụ lý vụ án và đang giải quyết thì ra quyết định tạm đình chỉ việc giải quyết vụ án. Continue reading

BÀN THÊM VỀ ĐỘNG SẢN HAY BẤT ĐỘNG SẢN, TÀI SẢN CÓ THỂ CHUYỂN GIAO HAY KHÔNG THỂ CHUYỂN GIAO VÀ SỰ CHUYỂN GIAO TÀI SẢN TRONG HỢP ĐỒNG CẦM CỐ, THẾ CHẤP

image LS. PHAN VĂN LÃNG – VCB 

Bài viết “Vấn đề chuyển giao tài sản trong biện pháp cầm cố và thế chấp tài sản được hiểu như thế nào?” của LS. Đỗ Hồng Thái đăng trên Tạp chí Ngân hàng số 20, tháng 10/2006 đã cho chúng ta thấy các tiêu chí phân loại tài sản, nội dung cơ bản về khái niệm: tài sản, vật, động sản, bất động sản… quan điểm của tác giả về mối quan hệ giữa “động sản hay bất động sản”, “tài sản có thể chuyển giao hay không chuyển giao” và sự chuyển giao tài sản trong hợp đồng cầm cố, thế chấp tài sản.

Với một lý giải theo căn cứ khác, tôi xin nêu quan điểm về các khái niệm và mối quan hệ giữa các khái niệm trên với hình thức hợp đồng cầm cố, thế chấp tài sản.

1. Từ khái niệm “động sản”, “bất động sản” đến quy định “. Từ khái niệm “động sản”, “bất động sản” đến quy định “chuyển giao tài sản” và giao kết hợp đồng cầm cố tài sản hay thế chấp tài sản theo quy định pháp luật quốc tế

Những khái niệm cơ bản như: tài sản, vật, động sản (sau đây viết tắt là “ĐS”), bất động sản (sau đây viết tắt là “BĐS”… được quy định khá rõ trong Bộ luật, luật Dân sự (sau đây viết tắt là “BLDS”) của hầu hết các nước trên thế giới.

Continue reading

VẤN ĐỀ CHUYỂN GIAO TÀI SẢN TRONG BIỆN PHÁP CẦM CỐ VÀ THẾ CHẤP TÀI SẢN ĐƯỢC HIỂU NHƯ THẾ NÀO?

LS. ĐỖ HỒNG THÁI

Trong bài “Hợp đồng cầm cố hay thế chấp? Chuyển giao thực tế hay hình thức?” (Tạp chí Ngân hàng số 13/2006) tác giả Phan Lãng cho rằng: về bản chất thì vấn đề “động sản hay bất động sản” của Bộ luật dân sự (BLDS) năm 1995 đã chuyển thành vấn đề “tài sản đó có thể chuyển giao hay không chuyển giao” theo BLDS năm 2005, và BLDS năm 2005 đã lấy tiêu chí tài sản có thể dịch chuyển được hay không để quy định hình thức hợp đồng bảo đảm là cầm cố hay thế chấp. Đi xa hơn, tác giả đã phân tích về 2 quan điểm liên quan rồi đưa ra nhận xét: yếu tố chuyển giao hay không chuyển giao (với 2 quan điểm là: sự chuyển giao mang tính cơ học và, hay chỉ/hoặc chuyển giao trên giấy tờ – mà tác giả gọi là chuyển giao theo tính chất pháp lý) do chưa được quy định, giải thích rõ ràng nên đã tạo sự bất cập trong thực tiễn giao dịch cầm cố. Với một quan điểm khác, chúng tôi xin bày tỏ để cùng trao đổi xoay quanh các vấn đề và câu hỏi mà tác giả đặt ra.

1. Mối quan hệ giữa các vấn đề “động sản hay bất động sản”, “tài sản có thể dịch chuyển được hay không” và sự “chuyển giao tài sản” trong giao dịch cầm cố tài sản và thế chấp tài sản, có tính độc lập

Continue reading

HỢP ĐỒNG CẦM CỐ HAY THẾ CHẤP, CHUYỂN GIAO THỰC TẾ HAY HÌNH THỨC?

PHAN LÃNG

Theo các quy định về hợp đồng bảo đảm và các quy định về tài sản, khái niệm động sản, bất động sản trong Bộ luật Dân sự năm 1995 (BLDS 1995) thì việc phân định giữa hợp đồng cầm cố và hợp đồng thế chấp dựa trên tiêu chí căn bản – tài sản đó là tài sản gì, động sản hay bất động sản ? Nếu là động sản thì hợp đồng đó là hợp đồng cầm cố, nếu là bất động sản thì hợp đồng đó là hợp đồng thế chấp. Quy định này đã gây không ít khó khăn trong việc xác định tài sản nào là động sản và tài sản nào là bất động sản để tuân theo hình thức cầm cố hay thế chấp, bởi Bộ luật Dân sự năm 1995 không quy định cụ thể, rõ ràng các căn cứ phân biệt tài sản là động sản, tài sản là bất động sản, để cuối cùng vẫn tồn tại một câu hỏi: hợp đồng đó là hợp đồng cầm cố hay hợp đồng thế chấp ? Bộ Luật Dân sự mới liệu có trả lời câu hỏi này thấu đáo hơn ?

Bộ Luật Dân sự năm 2005 (BLDS 2005) được Quốc hội thông qua ngày 14/6/2005, có hiệu lực kể từ ngày 01/01/2006 và thay thế BLDS 1995. Theo các quy định về giao dịch bảo đảm, khái niệm tài sản, động sản và bất động sản thì căn bản vẫn không có sự thay đổi nhiều so với BLDS 1995, vẫn là: bất động sản là tài sản không “di chuyển” được, còn động sản là những tài sản không phải là bất động sản! Tuy nhiên, vấn đề gây khó khăn nhất theo BLDS 1995 đã được BLDS 2005 giải quyết bằng cách…chuyển sang một “khó khăn” khác.

Continue reading

CÔNG VĂN SỐ 81/2002/TANDTC NGÀY 10 THÁNG 6 NĂM 2002 VỀ VIỆC GIẢI ĐÁP CÁC VẤN ĐỀ NGHIỆP VỤ TRONG GIẢI QUYẾT HÌNH SỰ, DÂN SỰ, HÔN NHÂN – GIA ĐÌNH, TỐ TỤNG DÂN SỰ, HÀNH CHÍNH VÀ LAO ĐỘNG

Kính gửi: – Các Toà án nhân dân và Toà án quân sự các cấp
– Các đơn vị thuộc Toà án nhân dân tối cao

Trong thời gian chuẩn bị Hội nghị và tại Hội nghị triển khai công tác ngành Toà án năm 2002 và tập huấn nghiệp vụ (từ ngày 28 đến ngày 30-12-2001) cũng như trong thời gian vừa qua nhiều Toà án nhân dân địa phưng và Toà án quân sự các cấp đề nghị Toà án nhân dân tối cao giải đáp một số vấn đề nghiệp vụ. Sau đây là giải đáp của Toà án nhân dân tối cao về các vấn đề đó; cụ thể là:

(Trích phần dân sự, hôn nhân – gia đình, tố tụng dân sự, hành chính và lao động)

II. Về dân sự

1. Về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra quy định tại các khoản 2, 3 và 4 Điều 627 Bộ luật dân sự được xác định như thế nào?

a. khoản 2 Điều 627 Bộ luật dân sự quy định về chủ thể phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra. Trước đây Toà án nhân dân tối cao tạm hướng dẫn là: “Nếu chủ sở hữu đã giao cho người khác chiếm hữu, hoặc giao cho người khác sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ, thì chủ sở hữu và người chiếm hữu hoặc người sử dụng phải chịu trách nhiệm liên đới bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra” (Xem Cuốn giải đáp một số vấn đề về hình sự, dân sự, kinh tế, lao động, hành chính và tố tụng; Toà án nhân dân tối cao xuất bản năm 1999; trang 111). Nay Toà án nhân dân tối cao thống nhất hướng dẫn như sau:

Continue reading