THÔNG TIN PHÁP LUẬT DÂN SỰ

THS. LÊ THỊ HOÀI THU – Khoa Luật – ĐHQG Hà Nội

Thực trạng pháp luật an sinh xã hội ở Việt Nam

Ở nước ta, vấn đề an sinh xã hội được đặt ra từ rất sớm. Là một nước chủ yếu là nông nghiệp, nền kinh tế còn chưa phát triển, lại thường phải gánh chịu nhiều thiên tai, địch hoạ nên mầm mống về an sinh xã hội đã có trong các câu ca dao như: “lá lành đùm lá rách”, “thương người như thể thương thân”, hoặc “bầu ơi thương lấy bí cùng, tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn”… các câu thành ngữ ấy đã thể hiện tính cộng đồng ở nước ta; góp phần điều chỉnh các hành vi trong xã hội về các hoạt động mang nội dung an sinh xã hội và dần dần được Nhà nước (kể từ thời phong kiến cho đến nay) xây dựng thành các chính sách.

Giai đoạn (1945-1985), Nhà nước ta ban hành rất nhiều văn bản. Có tới hàng ngàn văn bản liên quan đến các vấn đề xã hội đó là BHXH đối với công nhân viên chức Nhà nước; cứu trợ xã hội đối với những người nghèo, người không may bị rủi ro trong cuộc sống; ưu đãi xã hội đối với những người có công với nước… Một đặc điểm nổi bật của hoạt động an sinh xã hội ở Việt Nam trong thời kỳ này là do Nhà nước thực hiện. Nhà nước đảm nhiệm hai chức năng: vừa là người ban hành chính sách vừa là người thực hiện chính sách thông qua bộ máy của mình.

Continue reading →

Filed under: PHÁP LUẬT VỀ LAO ĐỘNG VÀ ASXH | 1 Comment »

TS. THANG VĂN PHÚC

Sự cần thiết tiếp tục đổi mới hệ thống bảo hiểm xã hội (BHXH) trong điều kiện mới

Việt Nam thực hiện đường lối đổi mới bắt đầu từ năm 1986 thực hiện quá trình chuyển đổi từ nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung, bao cấp sang nền kinh tế thị trường định hướng XHCN đã đưa ra các nguyên tắc phát triển kinh tế gắn với giải quyết các vấn đề xã hội, thực hiện công bằng xã hội, trong đó đặt vấn đề phát triển hệ thống an sinh xã hội (ASXH) như một tất yếu đảm bảo cho các giá trị của CNXH được thể hiện trong quá trình chuyển đổi đầy khó khăn, phức tạp bởi các rủi ro và nguy cơ của các xung đột xã hội. Chính vì vậy, trong nhiều kỳ Đại hội Đảng – nhất là Đại hội Đảng IX và X vừa qua, vấn đề BHXH, an sinh xã hội được xác định như một trọng tâm trong đường lối phát triển kinh tế – xã hội của đất nước với tốc độ nhanh và bền vững.

Trước hết, cần xác định bản chất của hệ thống ASXH ở nước ta phù hợp với giá trị chung nhất, bao quát nhất của khái niệm ASXH. Theo các nhà nghiên cứu chuyên sâu về vấn đề này, và thực tiễn quản lý thời gian qua cho thấy: ASXH là một hệ thống các thể chế, chính sách, biện pháp của Nhà nước và xã hội nhằm trợ giúp mọi thành viên trong xã hội đối phó với các rủi ro, các khủng hoảng kinh tế – xã hội làm cho họ suy giảm hoặc mất nguồn thu nhập cho ốm đau, thai sản, tai nạn, thất nghiệp, bệnh nghề nghiệp, già cả không còn sức lao động – hoặc vì các nguyên nhân khách quan khác mà rơi vào nghèo khổ. Và cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho cộng đồng, thông qua các mạng lưới BHXH, BHYT, trợ giúp xã hội và người nghèo.

Continue reading →

Filed under: PHÁP LUẬT VỀ LAO ĐỘNG VÀ ASXH | Comments Off on TIẾP TỤC ĐỔI MỚI HỆ THỐNG BẢO HIỂM XÃ HỘI PHÙ HỢP VỚI KINH TẾ THỊ TRƯỜNG VÀ HỘI NHẬP QUỐC TẾ

HẢI NGUYÊN

Chăm sóc y tế là một trong những chế độ trợ cấp quan trọng, mang tính đặc thù của hệ thống An sinh xã hội. Pháp luật về An sinh xã hội của hầu hết các quốc gia trên thế giới đều ưu tiên đảm bảo chế độ trợ cấp về y tế, thể hiện dưới hình thức bảo hiểm y tế (BHYT). Quỹ BHYT có nguồn gốc từ sự đóng góp của người lao động, chủ sử dụng lao động và sự bảo trợ của Nhà nước.

Mức đóng BHYT căn cứ vào thu nhập nhưng mức hưởng theo bệnh tật, do đó không được ấn định trước bởi một mức cụ thể mà phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe và bệnh lý của đối tượng thụ hưởng. So với các chế độ khác của An sinh xã hội thì chi phí BHYT là chi phí ngắn hạn, khó xác định được trước, phụ thuộc vào xác suất rủi ro bệnh tật. Quyền lợi về BHYT bị ảnh hưởng không nhỏ bởi nhà cung cấp dịch vụ, hệ thống các cơ sở khám chữa bệnh. Hoạt động BHYT gắn liền với các cơ sở khám chữa bệnh. Quyền lợi về chăm sóc y tế qua chế độ BHYT còn ảnh hưởng bởi một cơ quan trung gian trực tiếp cung cấp dịch vụ, đó là các cơ sở khám chữa bệnh.

Continue reading →

Filed under: PHÁP LUẬT VỀ LAO ĐỘNG VÀ ASXH | Leave a comment »

NGUYỄN VINH QUANG (Theo IAB, Cơ quan Việc làm Liên bang Đức)

Vai trò quan trọng của một hệ thống bảo hiểm thất nghiệp là đảm bảo thu nhập trong tình trạng thất nghiệp không tự nguyện. Từ góc độ kinh tế vĩ mô, hệ thống bảo hiểm thất nghiệp là một loại hình “tự động ổn định” hỗ trợ tiêu dùng trong tình trạng kinh tế suy thoái. Các chế độ bảo hiểm thất nghiệp do đó góp phần duy trì sức tiêu dùng ở cả góc độ cá thể và kinh tế vĩ mô, thúc đẩy tìm việc làm hiệu quả – tạo điều kiện kết nối tốt hơn giữa cung và cầu trong thị trường lao động. Thông qua việc chuyển rủi ro xã hội từ từng cá nhân sang cho cộng đồng gánh vác, BHXH đóng vai trò quan trong nâng cao phúc lợi cộng đồng một cách tổng thể.

Rủi ro ngắn hạn và thất nghiệp tạm thời (khoảng thời gian giữa hai việc làm) có thể dễ dàng được bảo hiểm bởi các chương trình bảo hiểm tự hạch toán. Nhưng tỷ lệ thất nghiệp cao do ảnh hưởng từ các suy thoái quốc tế và quốc gia có thể làm cho Quỹ bảo hiểm thất nghiệp mất cân đối, chi vượt thu. Khoản chi chế độ thất nghiệp trong thời điểm này giúp làm giảm nhẹ tình trạng suy thoái. Mặc dù vậy, nó phải được cấp thêm nguồn tài chính từ ngân sách Nhà nước hoặc từ các nguồn khác bên ngoài quỹ dự phòng của chương trình. Việc này có thể được thực hiện bằng hình thức vay hoặc bao cấp. Từ trước tới nay, các chương trình trợ cấp thất nghiệp đã đảm bảo khả năng hoạt động bằng một loạt cơ chế chặt chẽ như xác định rủi ro trong các khoản mục chi tiết, giới hạn diện được bảo hiểm, và đi kèm với các điều khoản của chế độ bảo hiểm là một loạt điều kiện cụ thể, một điều kiện quan trọng nhất trong số đó có lẽ là khoảng thời gian hưởng chế độ bảo hiểm thất nghiệp.

Continue reading →

Filed under: PHÁP LUẬT VỀ LAO ĐỘNG VÀ ASXH | Leave a comment »