THÔNG TIN PHÁP LUẬT DÂN SỰ

ĐẶNG HOÀNG OANH – Vụ Hợp tác quốc tế,  Bộ Tư pháp

Tiếp tục hoàn thiện thủ tục tố tụng dân sự, trong đó có việc xây dựng Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng dân sự là một trong những nhiệm vụ quan trọng về cải cách tư pháp nhằm thực hiện Nghị quyết 49-NQ-TW ngày 02-06-2005 của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 đã đề ra.

Bài viết dưới đây xin phân tích những vướng mắc, khó khăn trong việc thực hiệncác quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2005 về  nguyên tắc công nhận và thi hành bản án, quyết định của Tòa án nước ngoài, quyết định của Trọng tài nước ngoài[1] và bước đầu đề xuất một số kiến nghị liên quan đến việc sửa đổi các quy định này nhằm góp phần hoàn thiện hơn các quy định về tố tụng dân sự quốc tế và tư pháp quốc tế của Việt Nam, bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, pháp nhân Việt Nam và nước ngoài trong các  quan hệ dân sự, thương mại có yếu tố nước ngoài.

1. Về nguyên tắc “có đi có lại” trong việc công nhân và thi hành bản án, quyết định DS của TANN và QĐ của TTNN:

Khoản 3 Điều 343 Bộ luật Tố tụng dân sự (BLTTDS) có quy định mở rộng hơn phạm vi các bản án, quyết định dân sự của Toà án nước ngoài, quyết định của trọng tài nước ngoài bằng cách khẳng định việc áp dụng nguyên tắc có đi có lại trong việc xem xét công nhận và cho thi hành tại Việt Nam. Đây là một nguyên tắc quan trọng, thường được áp dụng phổ biến trong công pháp và tư pháp quốc tế. Tuy nhiên, nguyên tắc này bản thân nó cũng còn nhiều vấn đề hạn chế. Việc áp dụng điều khoản này, trên thực tế đã ngày càng giảm đi đáng kể. Rất nhiều  độc giả đã chỉ trích, lên án việc áp dụng điều khoản “có đi có lại” và đề nghị quy định này cần được xem xét lại. Trong nhiều trường hợp, nếu áp dụng một cách cứng nhắc, nó sẽ hạn chế và ảnh hưởng ngay chính đến quyền lợi chính đáng của công dân nước áp dụng nguyên tắc này.

Tác giả xin dẫn chứng ở đây một số kinh nghiệm quốc tế trong việc áp dụng nguyên tắc này:

  Ở Đức, phán quyết của trọng tài nước ngoài được thi hành theo thể thức chung về thi hành tài quyết của Đức mà không cần tính đến yếu tố có đi có lại.[2] Điều 1044 Điều lệ tố tụng dân sự Đức quy định rằng, tài quyết của nước ngoài không được công nhận và thi hành nếu như nó vi phạm một số nguyên tắc cơ bản như vi phạm trật tự công cộng, một trong các bên không được đại diện đúng quy cách, không thể tham dự việc xét xử, nếu tài quyết không có giá trị theo pháp luật của nước mà nó phải tuân theo. Nguyên tắc có đi có lại không được quy định như một điều kiện cần thiết để công nhận và thi hành bản án, quyết định dân sự của Toà án nước ngoài tại CHLB Đức. Pháp luật của Anh hay Italia cũng có những quy định tương tự.[3]

Continue reading →

Filed under: TTDS - Quan điểm của Tòa án và về Tòa án | Leave a comment »

ĐẶNG HOÀNG OANH –Vụ Hợp tác quốc tế,  Bộ Tư pháp

Tiếp tục hoàn thiện thủ tục tố tụng dân sự, trong đó có việc xây dựng Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng dân sự là một trong những nhiệm vụ quan trọng về cải cách tư pháp nhằm thực hiện Nghị quyết 49-NQ-TW ngày 02-06-2005 của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 đã đề ra.

Bài viết dưới đây xin phân tích những vướng mắc, khó khăn trong việc thực hiệncác quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2005 về  nguyên tắc công nhận và thi hành bản án, quyết định của Tòa án nước ngoài, quyết định của Trọng tài nước ngoài[1] và bước đầu đề xuất một số kiến nghị liên quan đến việc sửa đổi các quy định này nhằm góp phần hoàn thiện hơn các quy định về tố tụng dân sự quốc tế và tư pháp quốc tế của Việt Nam, bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, pháp nhân Việt Nam và nước ngoài trong các  quan hệ dân sự, thương mại có yếu tố nước ngoài.

1. Về nguyên tắc “có đi có lại” trong việc công nhân và thi hành bản án, quyết định DS của TANN và QĐ của TTNN:

Khoản 3 Điều 343 Bộ luật Tố tụng dân sự (BLTTDS) có quy định mở rộng hơn phạm vi các bản án, quyết định dân sự của Toà án nước ngoài, quyết định của trọng tài nước ngoài bằng cách khẳng định việc áp dụng nguyên tắc có đi có lại trong việc xem xét công nhận và cho thi hành tại Việt Nam. Đây là một nguyên tắc quan trọng, thường được áp dụng phổ biến trong công pháp và tư pháp quốc tế. Tuy nhiên, nguyên tắc này bản thân nó cũng còn nhiều vấn đề hạn chế. Việc áp dụng điều khoản này, trên thực tế đã ngày càng giảm đi đáng kể. Rất nhiều  độc giả đã chỉ trích, lên án việc áp dụng điều khoản “có đi có lại” và đề nghị quy định này cần được xem xét lại. Trong nhiều trường hợp, nếu áp dụng một cách cứng nhắc, nó sẽ hạn chế và ảnh hưởng ngay chính đến quyền lợi chính đáng của công dân nước áp dụng nguyên tắc này.

Tác giả xin dẫn chứng ở đây một số kinh nghiệm quốc tế trong việc áp dụng nguyên tắc này:

  Ở Đức, phán quyết của trọng tài nước ngoài được thi hành theo thể thức chung về thi hành tài quyết của Đức mà không cần tính đến yếu tố có đi có lại.[2] Điều 1044 Điều lệ tố tụng dân sự Đức quy định rằng, tài quyết của nước ngoài không được công nhận và thi hành nếu như nó vi phạm một số nguyên tắc cơ bản như vi phạm trật tự công cộng, một trong các bên không được đại diện đúng quy cách, không thể tham dự việc xét xử, nếu tài quyết không có giá trị theo pháp luật của nước mà nó phải tuân theo. Nguyên tắc có đi có lại không được quy định như một điều kiện cần thiết để công nhận và thi hành bản án, quyết định dân sự của Toà án nước ngoài tại CHLB Đức. Pháp luật của Anh hay Italia cũng có những quy định tương tự.[3]

Continue reading →

Filed under: TTDS - Quan điểm của Tòa án và về Tòa án | Leave a comment »