KHÁI QUÁT VỀ CƠ CHẾ PHÁP LÝ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ QUỐC GIA CỦA NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG TRONG ĐIỀU KIỆN NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG VIỆT NAM

TS. NGUYỄN VĂN TUYẾN – KHOA PHÁP LUẬT KINH TẾ – ĐHL HÀ NỘI

Trong bất kì cơ chế kinh tế nào, chính sách tiền tệ quốc gia cũng được coi là một trong những vấn đề trọng tâm, cốt lõi của chính sách kinh tế – xã hội và thường có ảnh hưởng trực tiếp đến sự tăng trưởng hay suy thoái của nền kinh tế một đất nước. Trên phương diện lí luận, một chính sách tiền tệ quốc gia được hoạch định đúng đắn và thực hiện hiệu quả bao giờ cũng phụ thuộc một phần quan trọng vào cơ chế pháp lí được sử dụng để thực hiện chính sách đó.

Bài viết này xin đề cập khái quát về vấn đề cơ chế pháp lí thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia ở Việt Nam trong điều kiện nền kinh tế thị trường hiện nay, với mong muốn góp phần làm sáng tỏ vị trí, vai trò của pháp luật đối với tiến trình phát triển kinh tế nói chung và hoạt động ngân hàng nói riêng.

Continue reading

VẤN ĐỀ TÀI PHÁN TRONG LĨNH VỰC THUẾ VỤ Ở VIỆT NAM

TS. NGUYỄN VĂN TUYẾN – KHOA PHÁP LUẬT KINH TẾ – ĐHL HÀ NỘI

Đối với mỗi quốc gia, thuế được coi như một nguồn thu quan trọng nhất, góp phần trang trải các chi phí mang tính chất công cộng của bộ máy công quyền. Mối quan hệ pháp lí về thuế giữa nhà nước với dân cư, xét ra vừa mang tính chất bất bình đẳng về hình thức, nhưng trong nội dung của nó lại bao hàm những yếu tố thể hiện sự “thỏa thuận ngầm” giữa nhà nước với dân cư, thông qua việc quốc hội đặt ra các sắc thuế để cho phép chính phủ thi hành đối với dân chúng.

Continue reading

VỀ VẤN ĐỀ ĐẠI DIỆN HỢP PHÁP CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

TS. NGUYỄN VĂN TUYẾN – KHOA PHÁP LUẬT KINH TẾ – ĐHL HÀ NỘI

Trên nguyên tắc, pháp nhân ngân hàng thương mại vì không phải là một thực thể vật chất nên chỉ có thể thực hiện các quyền, nghĩa vụ của nó thông qua một thể nhân có tư cách là đại diện của pháp nhân. Để lựa chọn thể nhân có tư cách là người đại diện hợp pháp của pháp nhân ngân hàng thương mại, thông thường có hai phương thức: Một là, điều lệ của pháp nhân phải chỉ định rõ ai sẽ có quyền thay mặt pháp nhân ngân hàng thương mại thực hiện các quyền và nghĩa vụ của nó trong các quan hệ pháp luật với chủ thể khác; hai là, người được điều lệ của pháp nhân ngân hàng thương mại chỉ định làm đại diện có thể lập văn bản uỷ quyền cho người khác thay mình thực hiện các hành vi đại diện.

Continue reading

NHỮNG KHÍA CẠNH PHÁP LÝ CƠ BẢN CỦA GIAO DỊCH BẢO LÃNH BẰNG TÀI SẢN TRONG QUAN HỆ VAY VỐN NGÂN HÀNG

TS. NGUYỄN VĂN TUYẾN – KHOA PHÁP LUẬT KINH TẾ – ĐHL HÀ NỘI

Bảo lãnh bằng tài sản nói chung và bảo lãnh bằng tài sản trong quan hệ vay vốn ngân hàng nói riêng là giao dịch hợp đồng được thiết lập giữa pháp nhân, thể nhân (đóng vai trò là người bảo lãnh) với bên có quyền về việc người bảo lãnh cam kết sẽ dùng các tài sản của mình để thực hiện nghĩa vụ thay cho bên có nghĩa vụ, nếu đến hạn người này không thực hiện được nghĩa vụ của họ đối với bên có quyền. Trong thực tiễn hoạt động tín dụng của các ngân hàng thương mại, giao dịch cho vay có điều kiện bảo lãnh bằng tài sản của người thứ ba được xem là nghiệp vụ cho vay khá phổ biến, bởi tính chặt chẽ trong thủ tục vay vốn và độ an toàn cao về phương diện kinh tế của nghiệp vụ tín dụng này.

Bài viết này xin đề cập những khía cạnh pháp lí cơ bản của giao dịch bảo lãnh bằng tài sản vay vốn ngân hàng với mong muốn góp phần làm sáng tỏ hơn về phương diện lí luận đối với hợp đồng bảo lãnh, trên cơ sở đó tạo tiền đề lí thuyết cho hoạt động thực tiễn của các ngân hàng thương mại được an toàn hơn và hiệu quả hơn trong điều kiện nền kinh tế thị trường hiện nay.

Continue reading

LUẬT SO SÁNH VÀ THỰC TIỄN XÂY DỰNG PHÁP LUẬT NGÂN HÀNG Ở VIỆT NAM

TS. NGUYỄN VĂN TUYẾN – KHOA PHÁP LUẬT KINH TẾ – ĐHL HÀ NỘI

Với bề dày lịch sử hình thành và phát triển của mình, luật so sánh có những ảnh hưởng mạnh mẽ đến quá trình phát triển của các hệ thống pháp luật trên thế giới. Ở Việt Nam, luật so sánh cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình xây dựng pháp luật nói chung và pháp luật ngân hàng nói riêng. Bài viết này xin đề cập những ứng dụng chủ yếu của luật so sánh trong quá trình xây dựng pháp luật ngân hàng ở Việt Nam – lĩnh vực pháp luật được xem là chịu nhiều ảnh hưởng nhất của xu hướng tự do hoá và hội nhập quốc tế hiện nay.

Continue reading

CÁC GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT NGÂN HÀNG VIỆT NAM TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP QUỐC TẾ

TS. NGUYỄN VĂN TUYẾN – KHOA PHÁP LUẬT KINH TẾ – ĐHL HÀ NỘI

1. Hoàn thiện các quy định về ngân hàng trung ương

Sau gần hai mươi năm chuyển đổi nền kinh tế theo hướng thị trường, môi trường pháp lí cho hoạt động ngân hàng ở Việt Nam đã từng bước được xây dựng và ngày càng tiệm cận với các chuẩn mực pháp lí quốc tế. Tuy nhiên, trước những đổi thay lớn lao của nền kinh tế chuyển đổi đang trên đà tăng trưởng mạnh mẽ, cùng với sức ép của xu hướng toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, khung pháp lí hiện hành cho hoạt động ngân hàng ở Việt Nam đã và đang bộc lộ những hạn chế, bất cập cần được tìm hiểu, nghiên cứu để từ đó xây dựng các giải pháp hoàn thiện.

Continue reading

TÍNH HIỆU QUẢ CỦA LUẬT CHỨNG KHOÁN – SỰ TIẾP CẬN TỪ GÓC ĐỘ KINH TẾ HỌC PHÁP LUẬT

TS. NGUYỄN VĂN TUYẾN – KHOA PHÁP LUẬT KINH TẾ – ĐHL HÀ NỘI

Ở bất cứ quốc gia nào, tính hiệu quả của pháp luật luôn là vấn đề được quan tâm đặc biệt bởi giới lập pháp cũng như hành pháp. Trong sự vận hành phức tạp của nền kinh tế thị trường và xã hội dân sự, pháp luật luôn giữ vai trò tối thượng nhưng pháp luật cũng sẽ không còn ý nghĩa nếu hệ thống pháp luật đó không thể mang lại những gì được gọi là lợi ích mà con người mong đợi. Khi đó, người ta cho rằng tính hiệu quả của pháp luật đã không đạt được.

Bài viết này hướng tới sự phân tích nhằm làm rõ cơ sở lí luận cũng như các tiêu chí chủ yếu để đo lường tính hiệu quả của Luật chứng khoán từ góc nhìn của một môn khoa học rất mới mẻ, đó là kinh tế học pháp luật.

Continue reading

ÁP DỤNG LUẬT CẠNH TRANH TRONG LĨNH VỰC NGÂN HÀNG

TS. NGUYỄN VĂN TUYẾN – KHOA PHÁP LUẬT KINH TẾ – ĐHL HÀ NỘI

1. Vấn đề cạnh tranh giữa các ngân hàng ở Việt Nam – quá khứ và hiện tại

Do những hạn chế của điều kiện lịch sử, các ngân hàng ở Việt Nam trong giai đoạn nền kinh tế vận hành theo cơ chế kế hoạch hoá tập trung không phải là những chủ thể kinh doanh độc lập theo đúng nghĩa và do đó cũng không có được một môi trường để cạnh tranh thực sự. Các quyết định về nhận tiền gửi và cho vay không phải xuất phát từ ý chí tự thân của mỗi ngân hàng mà thực chất chỉ là nhằm thực hiện những kế hoạch pháp lệnh mang tính áp đặt từ phía Nhà nước. Do đặc thù của cơ chế kinh tế chỉ huy bằng mệnh lệnh hành chính, hầu như mỗi ngân hàng không có cơ hội để tự mình quyết định giá cả của các sản phẩm do mình cung cấp cho thị trường, bởi lẽ hệ thống lãi suất huy động vốn và cho vay đều do Nhà nước quy định sẵn và được áp dụng thống nhất cho tất cả các ngân hàng đang hoạt động trong nền kinh tế. Mặt khác, mỗi ngân hàng cũng không có quyền tự quyết định về kế hoạch huy động vốn và cho vay, không được tự do lựa chọn khách hàng và cũng không thể tự xây dựng cho mình những chiến lược kinh doanh thích hợp hay một phong cách kinh doanh độc đáo để tạo ra dấu ấn riêng mang tính thương hiệu.

Continue reading

CHỨNG THỰC BẢN SAO, BẢN DỊCH THEO NGHỊ ĐỊNH 79: MỘT SỐ QUI ĐỊNH CHƯA PHÙ HỢP CẦN SỬA ĐỔI

QUÍ DƯƠNG

Theo Nghị định 79/2007/NĐ-CP ngày 18/5/2007 của Chính phủ về cấp bản sao từ sổ gốc, chứng thực bản sao từ bản chính, chứng thực chữ ký người dịch được đánh giá là rất thông thoáng và thuận lợi cho người dân. Nghị định này qui định: việc chứng thực bản sao tiếng Việt được thực hiện tại UBND cấp xã; chứng thực bản sao, bản dịch tiếng nước ngoài được thực hiện tại phòng tư pháp cấp huyện. Các phòng công chứng không thực hiện các nhiệm vụ trên từ ngày 01/7/2007.

Như vậy, nếu người dân có nhu cầu chứng nhận cả bản sao tiếng Việt và bản sao tiếng nước ngoài, trước đây  chỉ cần  đến phòng công chứng thì nay họ bắt buộc phải đến hai nơi (UBND cấp xã và phòng tư pháp cấp huyện) mới được giải quyết. Continue reading

BÀN VỀ ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA TRONG KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

TS. ĐỖ TRỌNG BÁ

Trên cơ sở phân tích lý luận của chủ nghĩa Mác – Lê-nin, bài viết bàn về cách thức để bảo đảm tính định hướng xã hội chủ nghĩa trong việc xây dựng nền kinh tế thị trường trong điều kiện cụ thể ở Việt Nam hiện nay.

Lý tưởng của chủ nghĩa Mác là xây dựng một xã hội không còn cảnh người bóc lột người – một tư tưởng rất đáng trân trọng. Bản chất của chủ nghĩa Mác là nói về cuộc cách mạng vô sản, cách mạng XHCN với mục đích chỉ ra bản chất và tính giới hạn của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa (TBCN), nguồn gốc của mọi đau khổ và bị bóc lột của người lao động. Còn về việc xây dựng xã hội mới thì những nét phác thảo của các nhà kinh điển chủ yếu dựa trên những quy luật vận động khách quan của kinh tế – xã hội. Không thể đòi hỏi nhiều hơn ở các ông về những chỉ dẫn cụ thể cho việc xây dựng một xã hội mới mà nhiệm vụ tiếp theo là thuộc về những người kế tục chủ nghĩa Mác, trong đó cốt lõi là phải hành động đúng quy luật, nắm chắc những tất yếu lịch sử, kinh tế, chính trị và xã hội trong hoạt động thực tiễn.

Continue reading

CẢI CÁCH TƯ PHÁP VÀ XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

PGS.TS. TRẦN NGỌC ĐƯỜNG – PHÓ CHỦ NHIỆM VĂN PHÒNG QUỐC HỘI

Ở nước ta, quyền lực nhà nước là thống nhất nhưng có sự phân công và phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện ba quyền: lập pháp, hành pháp và tư pháp. Do đó, quyền tư pháp được hiểu là hoạt động xét xử của tòa án và những hoạt động của các cơ quan nhà nước hoặc các tổ chức khác trực tiếp liên quan đến hoạt động xét xử của tòa án, nhằm bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, pháp chế, trật tự pháp luật, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, lợi ích của Nhà nước và xã hội. Vì vậy, cơ quan tư pháp bao gồm: tòa án nhân dân, viện kiểm sát nhân dân, các cơ quan điều tra và các cơ quan, tổ chức tư pháp bổ trợ như: luật sư, công chứng, giám định, tư vấn pháp luật…

Với quan niệm tư pháp là các cơ quan nhà nước trực tiếp thực hiện quyền tư pháp, trong đó tòa án nhân dân, viện kiểm sát nhân dân và các cơ quan điều tra là các cơ quan quan trọng nhất; cải cách tư pháp trong mối quan hệ với phát huy dân chủ, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay, cần tiếp tục tiến hành theo một số định hướng sau:

Continue reading