THÔNG TIN PHÁP LUẬT DÂN SỰ

PGS.TS. PHẠM THÁI VIỆT – Khoa Truyền thông Quốc tế và Văn hóa Đối ngoại, Học viện Ngoại giao, Bộ Ngoại giao.

Bài viết đề cập đến một vấn đề đang được thảo luận sôi nổi trên diễn đàn khoa học xã hội thế giới nhưng còn ít được chú ý và cũng ít được nghiên cứu ở Việt Nam – “vốn trí tuệ”. Trong bài viết này, tác giả đã đưa ra và phân tích một số quan niệm đang được thảo luận về “vốn trí tuệ” và kết cấu của nó, về vị trí của “vốn con người” trong “vốn trí tuệ” và việc đo lường “vốn trí tuệ”, qua đó, đề xuất một vài ý kiến tham khảo cho quá trình xây dựng chiến lược xuất – nhập khẩu nguồn lực trí tuệ của Việt Nam.

1. Sự gia tăng vai trò của "vốn trí tuệ"

Trong vòng 20 năm trở lại đây, “vốn trí tuệ”, “nguồn lực trí tuệ” đã trở thành những chủ đề thời sự và được thảo luận rộng khắp. Tuy nhiên, cho đến nay, vẫn chưa có một định nghĩa nào thật rõ ràng để có thể xác định chính xác nội hàm của những khái niệm này.

Vấn đề trí tuệ của con người và việc sử dụng nó để tạo ra của cải – vốn không phải là điều mới mẻ. Ai cũng biết rằng, sự khác biệt giữa con người với giới động vật là ở chỗ, con người với sự trợ giúp của trí tuệ (tư duy, ý thức) đã tiến hành sản xuất và tái sản xuất ra đời sống của chính mình. Bằng trí tuệ, con người đã không dừng lại ở việc thỏa mãn với những gì có sẵn trong giới tự nhiên, mà còn tạo ra thế giới riêng của mình.

Tầm quan trọng của trí tuệ đối với đời sống xã hội và sự phát triển con người nói chung là điều không phải bàn cãi. Ngay từ thế kỷ thứ XVI, F. Bacon (nhà triết học Anh) đã đưa ra mệnh đề nổi tiếng: “Tri thức là sức mạnh”. Và, cùng với sự phát triển của lịch sử, C.Mác đã tiên đoán về sự thâm nhập ngày càng mạnh mẽ và trực tiếp của tri thức khoa học vào lực lượng sản xuất.(*)

Tuy nhiên, điều đáng bàn ở đây là: Vì sao, vào những năm cuối thế kỷ XX và những thập niên đầu thế kỷ XXI này, vấn đề “trí tuệ”, “tri thức”, “thông tin” lại được “hâm nóng” và được đưa ra bàn thảo rộng khắp? Thuật ngữ “kinh tế tri thức”, “xã hội thông tin”, “nguồn vốn trí tuệ”,… cũng đã trở nên quen thuộc và xuất hiện ngày một nhiều trên báo chí, các phương tiện truyền thông đại chúng và trong các chương trình nghị sự toàn cầu, khu vực cũng như quốc gia.

Tình hình đó đã làm nảy sinh các câu hỏi: Phải chăng, trước đó con người đã tạo ra của cải, sự phồn thịnh và phát triển nhưng không dựa nhiều lắm vào trí tuệ của mình, mà chủ yếu là dựa vào các lực lượng tự nhiên? Hay phải chăng, trước thời điểm đó, con người đã không đánh giá hết vai trò của trí tuệ trong đời sống của mình?

Continue reading →

Filed under: LUẬT SỞ HỮU TRÍ TUỆ | Leave a comment »