THÔNG TIN PHÁP LUẬT DÂN SỰ

LS. TRƯƠNG THANH ĐỨC

Hệ thống pháp luật nói chung, về ngân hàng nói riêng còn nhiều sự bất cập vô lý, gây khó khăn cho việc quản lý pháp luật và kinh doanh. Tuy nhiên, không ít vấn đề vướng mắc lại xuất phát từ chính cách hiểu sai của cơ quan Nhà nước cũng như doanh nghiệp.

Tôi xin trao đổi một số vấn đề pháp lý về cổ phần hoá ngân hàng trong bài “Pháp luật về cồ phần hoá doanh nghiệp nhà nước nhìn từ việc cổ phần hoá Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam” của tác giả Nguyễn Phương Linh, đăng trên Tạp chí Ngân hàng số 15 tháng 8-2008.

Bán cổ phần trước hay sau khi cổ phần hoá?

Tác giả bài viết trên cho rằng, vì không có quy định của pháp luật cho phép công ty nhà nước được “huy động vốn dưới hình thức phát hành cổ phiếu”, nên cổ phần lần đầu được bán ra công chúng không thể là của Ngân hàng Ngoại thương, với tư cách là ngân hàng thương mại nhà nước, mà phải là của Ngân hàng thương mại cổ phần (TMCP) Ngoại thương.

Theo tôi, việc bán cổ phần trong trường hợp này phải được xác định là của Nhà nước, chứ không phải là của Ngân hàng Ngoại thương dù trước hoặc sau cổ phần hoá. Ngân hàng Ngoại thương không đương nhiên có quyền sở hữu đối với số tiền bán cổ phần lần đầu ra công chúng. Số tiền thu được sẽ do Nhà nước toàn quyền quyết định trở thành tiền nộp lại Nhà nước hay là số vốn đầu tư vào công ty cổ phần hoá. Trong trường hợp này, Nhà nước đóng vai trò tương tự như một cổ đông chuyển nhượng cổ phần của mình cho những nhà đầu tư khác.

Continue reading →

Filed under: Cổ phần hóa | Leave a comment »

ĐỖ BÌNH DƯƠNG – Kiểm toán Nhà nước

Kinh nghiệm từ nhiều nước trên thế giới cho thấy, cổ phần hóa có vai trò rất quan trọng trong việc đổi mới các doanh nghiệp nhà nước, nhất là những nền kinh tế đang trong quá trình chuyển đổi như Việt Nam. Cổ phần hóa có tác động mạnh mẽ và rất hiệu quả đến việc khai thác, sử dụng và phát huy các nguồn lực về vốn, tài sản và con người để phát triển sản xuất kinh doanh, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Tuy vậy, cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước là quá trình khó khăn, phức tạp, vừa đi vừa tiếp tục tìm tòi để lựa chọn phương thức phù hợp với những đặc tính riêng có của hệ thống doanh nghiệp nhà nước ở nước ta. Trong thời gian qua, hệ thống cơ chế chính sách về cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước không ngừng được hoàn thiện để thu hút các nguồn lực, tạo điều kiện thúc đẩy tiến trình cổ phần hóa nhanh, có hiệu quả. Nhìn nhận, đánh giá toàn diện quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước hơn 13 năm qua ở nước ta là việc lớn, ở đây chỉ bước đầu đánh giá việc huy động và phát huy các nguồn lực trong tiến trình cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước.

Continue reading →

Filed under: Cổ phần hóa | Leave a comment »

THƯ ANH

Xử lý đất đai và bán cổ phần ưu đãi cho người lao động tại doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa là trọng tâm cuộc giám sát trên quy mô toàn quốc của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Thất thoát vốn chủ yếu từ khâu định giá đất

Một mặt nhận định rằng cơ chế cổ phần hóa (CPH) nói chung đang ngày càng hoàn thiện hơn, song báo cáo của Đoàn giám sát của UBTVQH thẳng thắn chỉ ra rằng, việc xử lý đất đai trong quá trình CPH theo các nghị định của Chính phủ còn thiếu đồng bộ và chưa nhất quán.

Đơn cử, Nghị định 181/2004 ban hành ngày 29/10/2004 khẳng định đất cho thuê cũng được xác định giá trị quyền sử dụng đất, tính vào giá trị của doanh nghiệp. Cũng năm này, chưa đầy 1 tháng sau, Nghị định 187/2004 lại quy định trường hợp doanh nghiệp CPH lựa chọn hình thức thuê đất thì không tính giá trị vào giá trị của doanh nghiệp. Tiếp đó, năm 2007, Nghị định 109 của Chính phủ tiếp tục tạo ra một sự khác biệt lớn trong định giá doanh nghiệp CPH. Chẳng hạn, Công ty TNHH một thành viên Bến xe miền Đông (TPHCM) được xác định giá trị doanh nghiệp và lợi thế kinh doanh lần lượt là 60 tỷ đồng và 9 tỷ đồng theo Nghị định 187/2004; song theo Nghị định 109/2007 lại là 1.121 tỷ đồng và 1.052 tỷ đồng, chênh nhau tới 31,4 lần!

Continue reading →

Filed under: Cổ phần hóa | Leave a comment »

ĐỖ MAI THÀNH

1. Ở nước ta, doanh nghiệp nhà nước được hình thành từ sau Cách mạng Tháng Tám và phát triển mạnh sau khi đất nước thống nhất. Doanh nghiệp nhà nước đã từng giữ vai trò rất quan trọng trong phát triển kinh tế – xã hội, nhất là đóng góp to lớn vào thắng lợi chung của toàn dân tộc trong sự nghiệp đấu tranh bảo vệ Tổ quốc.

Tuy nhiên, bước sang thời kỳ đổi mới, cùng với sự phát triển kinh tế chung của cả nước, trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế, hầu hết các doanh nghiệp nhà nước không những đã không kịp chuyển mình để đáp ứng được yêu cầu mới đặt ra, mà còn bộc lộ nhiều yếu kém như: quy mô sản xuất kinh doanh nhỏ bé, công nghệ sản xuất lạc hậu, trình độ quản lý non kém; tổ chức, bộ máy cồng kềnh; cơ chế quản lý trong các doanh nghiệp chưa hợp lý, kém hiệu quả; khả năng cạnh tranh yếu trên thị trường trong nước và quốc tế.

Continue reading →

Filed under: Cổ phần hóa | Leave a comment »

LÊ NHUNG

– “Lâu nay vẫn có hai xu thế, một cho là nếu cổ phần hóa (CPH) sẽ làm mất vai trò chủ đạo của Nhà nước, hai thì cho rằng chưa cổ phần hóa DNNN là vẫn còn khó khăn cho nền kinh tế. Cả hai quan điểm này đều lệch lạc, vì vậy sau CPH đang có hiện tượng buông lỏng quản lý”, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính – Ngân sách QH Phùng Quốc Hiển nói.

Ủy ban này vừa kết thúc đợt giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về xử lý đất đai, mua bán cổ phiếu trong CPH các DNNN. Những thống kê đưa ra trong ngày họp đầu tiên của phiên họp thứ 11 UBTVQH ngày 21/8 đã nhận được rất nhiều ý kiến tranh luận trái chiều.

“Chệch choạc ngay từ đầu”

Mặc dù đoàn giám sát đánh giá đa số DN sau CPH đều “kinh doanh có  lãi, tăng doanh thu, vốn điều lệ, thu hút thêm và cải thiện đời sống người lao động”, các DN giai đoạn đầu đều được hưởng ưu đãi về thuế, nhưng khảo sát cho thấy 6 tháng đầu năm nay mới chỉ tiến hành CPH xong vỏn vẹn 30 DN, trong khi suốt năm 2007 là 150.

“Mục tiêu là đến 1/7/2010, phải chuyển đổi xong nhưng dự kiến sẽ có khoảng 700 DN chưa thể CPH”, ông Phùng Quốc Hiển thông báo.

Continue reading →

Filed under: Cổ phần hóa | Leave a comment »

TS. TÔN THANH TÂM

1. Cổ phần hóa – xu hướng của thời hội nhập

Xu hướng cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước nói chung, các ngân hàng thương mại nhà nước (NHTMNN) nói riêng như: Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam VCB (đã hoàn tất cổ phần hóa và phát hành cổ phần lần đầu ra công chúng – IPO), Ngân hàng Công thương Việt Nam (VietinBank), Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), Ngân hàng Phát triển nhà Đồng bằng sông Cửu Long (MHB)… đang trở thành xu thế chung của thời hội nhập. Cổ phần hóa nhằm thay đổi vai trò sở hữu vốn và tài sản tại các doanh nghiệp 100% vốn nhà nước sang doanh nghiệp cổ phần, trong đó Nhà nước nắm giữ một phần vốn (thường tối thiểu là 51%) và bên ngoài (có thể là pháp nhân, tư nhân..) nắm giữ tối đa là 49%. Tuy nhiên, tỷ lệ này còn tùy thuộc vào tầm quan trọng ngành nghề mà doanh nghiệp đó đang đảm nhận đối với nền kinh tế quốc dân để Chính phủ xem xét, quyết định đưa ra tỷ lệ Nhà nước cần nắm giữ là cao hay thấp. Có một điều chúng ta phải thừa nhận rằng: “cổ phần hóa”có nghĩa là thay đổi tính chất sở hữu vốn, tài sản từ “Doanh nghiệp nhà nước” sang “Doanh nghiệp cổ phần” đã mang lại cho chúng ta những thay đổi lớn về nhận thức, tính năng động, sáng tạo và hiệu quả cao trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

Continue reading →

Filed under: Cổ phần hóa | Leave a comment »

PGS.TS. TÔ HUY RỨA

Cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước là một trong những hướng quan trọng của quá trình cải cách doanh nghiệp nhà nước – bộ phận không thể thiếu trong thành phần kinh tế nhà nước. Trong đổi mới kinh tế, một vấn đề lớn được đặt ra là phải phát triển mạnh mẽ lực lượng sản xuất và từng bước xây dựng quan hệ sản xuất mới phù hợp với trình độ lực lượng sản xuất. Để giải phóng lực lượng sản xuất, tất yếu phải phát triển mạnh mẽ nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, xóa bỏ cơ chế tập trung quan liêu bao cấp, chuyển sang cơ chế thị trường và xây dựng thể chế kinh tế thị trường, đa dạng hóa các hình thức sở hữu, trong đó kinh tế nhà nước đóng vai trò chủ đạo. Muốn vậy, phải đổi mới mạnh mẽ các doanh nghiệp nhà nước. Theo hướng đó, sau nhiều năm tìm tòi và thử nghiệm trong thực tế, Đảng ta đã lựa chọn cổ phần hóa như một phương thức có hiệu quả để đổi mới các doanh nghiệp nhà nước như các Nghị quyết 3 và Nghị quyết 9 của Ban Chấp hành Trung ương khóa IX đã chỉ rõ.

Cho đến nay, với sự chỉ đạo, điều hành của Chính phủ và tinh thần chủ động trong thực hiện của các cấp, các ngành, từ trung ương tới địa phương, tiến trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước đã thu được những thành tựu bước đầu đáng khích lệ, đủ để chứng minh tính đúng đắn của sự lựa chọn đó. Tuy nhiên, trong xã hội cũng như trong tư tưởng, nhận thức của một bộ phận cán bộ, đảng viên vẫn còn có những băn khoăn, lo lắng. Dựa vào những khiếm khuyết thực tế ở một số doanh nghiệp đã cổ phần hóa, có ý kiến lo lắng rằng, đó là cơ hội cho tình trạng chiếm đoạt tài sản của Nhà nước, là một hình thức tránh né thuật ngữ “tư nhân hóa”, là sự thủ tiêu hoặc làm suy yếu vai trò điều tiết nền kinh tế của Nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa,…

Continue reading →

Filed under: Cổ phần hóa | Leave a comment »

TS. NGUYỄN MINH PHONG

Với hàng trăm đợt phát hành cổ phiếu (CP) của các doanh nghiệp trên cả nước trong thời gian qua, gồm cả phát hành lần đầu và phát hành bổ sung, phát hành công khai và phát hành nội bộ (phát hành riêng lẻ), về cơ bản có thể nói, các hoạt động và các phương án phát hành CP của các doanh nghiệp đã diễn ra hợp pháp và mang lại hiệu quả tích cực cho đời sống kinh doanh của doanh nghiệp – tổ chức phát hành nói riêng, cũng như cho toàn bộ nền kinh tế nói chung. Điều này có thể thấy và được minh chứng qua những cải thiện rõ rệt:

Về phía doanh nghiệp

– Tăng vốn sản xuất – kinh doanh và thu hút các nguồn lực cần thiết

– Mở rộng quy mô, tăng sức cạnh tranh

– Tăng hiệu quả, lợi nhuận kinh doanh, việc làm

– Cải thiện thu nhập và dân chủ về kinh tế cho các cổ đông, người lao động

Continue reading →

Filed under: Cổ phần hóa | Leave a comment »

BÙI VĂN DŨNG & NGUYỄN THỊ LUYẾN

Trong hơn mười lăm năm vừa qua, pháp luật về cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước được sửa đổi, bổ sung nhiều lần nên đã khắc phục được nhiều hạn chế, bất cập trong công tác cổ phần hóa và đã có tác động tích cực đến tiến độ, chất lượng cổ phần hóa công ty nhà nước, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện mục tiêu cơ cấu lại, nâng cao hiệu quả hoạt động, sức cạnh tranh của khu vực doanh nghiệp nhà nước, thúc đẩy sự phát triển thị trường chứng khoán ở nước ta. Tuy nhiên, cho đến nay cổ phần hóa công ty nhà nước nói chung, nhất là cổ phần hóa các doanh nghiệp quy mô lớn, các tổng công ty nhà nước vẫn tồn tại một số bất cập, hạn chế cần được tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện và giải quyết theo tinh thần Nghị quyết Hội nghị Trung ương 9 Khóa IX và Nghị quyết Đại hội lần thứ X của Đảng.

1. Quan hệ giữa tiêu chí xác định danh mục doanh nghiệp thuộc diện cổ phần hóa và việc hình thành công ty mẹ – công ty con, tập đoàn kinh tế

Kinh nghiệm cải cách doanh nghiệp nhà nước ở nhiều quốc gia và nhất là ở các nước có nền kinh tế chuyển đổi cho thấy, trong bối cảnh số lượng doanh nghiệp nhà nước rất lớn, hoạt động trong nhiều lĩnh vực, ngành nghề, nhiều địa bàn với quy mô, hiệu quả và mục tiêu hoạt động rất khác nhau, thì việc đầu tiên và cực kỳ quan trọng là phải xây dựng tiêu chí phân loại doanh nghiệp một cách đúng đắn, có cơ sơ khoa học, phù hợp với thực tế, làm cơ sở cho bước tiếp theo là xây dựng và thực hiện biện pháp sắp xếp, tái cơ cấu phù hợp với từng loại doanh nghiệp đã được phân loại. Tuy nhiên, ở nước ta, quan hệ giữa tiêu chí phân loại, xác định danh mục cổ phần hóa và hình thành công ty mẹ – công ty con, tập đoàn kinh tế thường có một số bất cập như sau:

Continue reading →

Filed under: Cổ phần hóa | Leave a comment »