THÔNG TIN PHÁP LUẬT DÂN SỰ

VŨ ĐẶNG DƯƠNG

Sự chậm trễ gia nhập các công ước sẽ đặt những dấu hỏi của cộng đồng quốc tế lên không chỉ trình độ phát triển của ngành hàng hải Việt Nam, một đất nước có rất nhiều điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của ngành, mà còn khiến dư luận thế giới tự hỏi Việt Nam quan tâm như thế nào và có khả năng xử lý đến đâu trong các vấn đề môi trường và sinh thái biển.

Từ một công ước

Sơn chống hà là loại sơn được sơn định kỳ lên vỏ ngoài tàu, để đảm bảo cho vỏ tàu không bị các sinh vật biển như các loại tảo và các loài động vật thân mềm, bám vào vỏ tàu, làm cho tàu bị giảm tốc độ và tăng mức hao tổn nhiên liệu. Ở buổi bình minh của ngành hàng hải, người ta dùng nước vôi và arsenic, một loại hóa chất rất độc cho mục đích này.

Về sau, nhờ thành tựu của cách mạng khoa học kỹ thuật, ngành hàng hải và ngành công nghiệp hóa chất đã phát triển mạnh mẽ, nhờ đó mà các nhà khoa học đã tìm ra các hợp chất hữu cơ khác hiệu quả hơn để bổ sung cho các loại hóa chất truyền thống. Trong thành phần các loại sơn chống hà mới có một số kim loại như kẽm, đồng, chì, thủy ngân và các hóa chất như tributyl tin (TBT), tributyl tin chloride (TBTCl).

Điều đáng nói là đây vẫn là các hóa chất rất độc ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường sinh thái biển, TBT đã được chứng minh là làm biến dạng hàu, trai sò và thay đổi giới tính các loài ốc biển.

Một số nhà nghiên cứu chứng minh rằng có sự liên hệ giữa việc cá heo chết lần lượt ở vùng bờ biển Nhật Bản và Mỹ với hàm lượng TBT ở các khu vực này cao hơn hẳn ở các khu vực tương tự. Các nước EU đã cấm sử dụng các loại hóa chất này từ 20 năm trước.

Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) đã thông qua Công ước quốc tế về kiểm soát các hệ thống chống hà độc hại trên tàu biển (Antifouling System Convention – AFS) vào tháng 10-2001.

Công ước này đã chính thức có hiệu lực từ ngày 17-9-2008. Theo nội dung Công ước, các nước thành viên IMO phải cấm hoặc hạn chế việc dùng hệ thống chống hà có hại trên các tàu mang cờ cũng như các tàu không mang cờ nước mình nhưng hoạt động trên vùng biển thuộc quyền kiểm soát của mình và tất cả những tàu vào cảng, cơ sở sửa chữa hoặc các cảng ngoài khơi của mình. Tính đến nay, đã có 36 quốc gia thành viên IMO gia nhập và phê chuẩn công ước này.

Continue reading →

Filed under: PHÁP LUẬT QUỐC TẾ | Leave a comment »

T.T.T

Hiến pháp Canada phân chia quyền lập pháp cho từng cơ quan từ cấp liên bang đến cấp tỉnh, thành phố, theo đó Quốc hội (cơ quan lập pháp liên bang) chịu trách nhiệm lập pháp về các vấn đề liên quan đến thương mại, cơ quan lập pháp cấp tỉnh chịu trách nhiệm lập pháp về những vấn đề liên quan đến phạm vi quản lý của các tỉnh và các cơ quan chính quyền địa phương khác cũng xây dựng pháp luật để điều chỉnh các vấn đề của địa phương do mình quản lý.

Thẩm quyền ký kết điều ước quốc tế

Theo quy định của Hiến pháp Canada, Hoàng gia có đặc quyền về ký kết các điều ước quốc tế, đặc quyền này được Chính phủ Hoàng gia Anh trao cho cơ quan hành pháp Canada, và do vậy thẩm quyền ký kết, gia nhập điều ước quốc tế thuộc phạm vi quyền hạn của cơ quan hành pháp liên bang do Thống đốc Canada thực hiện, dưới sự tư vấn và chấp thuận của Hội đồng Cơ mật của Nữ hoàng Canada (Nội các), quyền về ký kết, gia nhập điều ước quốc tế của cơ quan hành pháp liên bang bao gồm cả các vấn đề thuộc thẩm quyền lập pháp của cấp tỉnh vì theo quy định của Hiến pháp thì chính quyền cấp tỉnh không có quyền ký kết, gia nhập điều ước quốc tế. Trong khi đó, chính quyền địa phương (tỉnh, thành phố) chỉ được toàn quyền ký các thoả thuận không ràng buộc với chính phủ các nước khác (cả ở cấp trung ương và địa phương). Ngoài ra, cơ quan chính phủ liên bang (như các Bộ) cũng có toàn quyền ký các thoả thuận không ràng buộc với chính phủ các nước. Mục đích của việc ký kết các thoả thuận không ràng buộc này là nhằm nâng cao khả năng hợp tác hành chính (công nhận các quy định pháp luật của nhau, ví dụ như về cấp giấy phép lái xe) cũng như chia sẻ các nguyện vọng và quan điểm chính trị .v.v… Chính quyền liên bang, địa phương và các cơ quan Chính phủ cũng có thể ký kết các hợp đồng thương mại với cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài (ví dụ như các hợp đồng thuê tài sản).

Quy trình ký kết điều ước quốc tế ở Canada

Bước1: Thông qua tham vấn, xác định và khẳng định các ưu tiên về chính sách đối với điều ước quốc tế. Bước này tiến hành thực hiện việc tham vấn với các Bộ khác của Chính phủ liên bang, với các tỉnh và vùng lãnh thổ, các nhóm liên quan và các tổ chức phi Chính phủ (như các tổ chức về môi trường) và các ngành công nghiệp liên quan.

Thảo luận, làm rõ nội dung dự thảo điều ước quốc tế  với quốc gia/các quốc gia khác

Bước 2: Xin phép cơ quan hành pháp liên bang (Nội các) về việc đàm phán điều ước quốc tế. Việc xin phép có thể được thực hiện thông qua hình thức văn bản “Báo cáo Nội các” hoặc thực hiện thông qua xác định và khẳng định việc Nội các uỷ quyền đàm phán.

Continue reading →

Filed under: PHÁP LUẬT QUỐC TẾ | 1 Comment »

ĐẶNG HOÀNG OANH – Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ Tư pháp

Tiếp theo bài đã đăng về cơ cấu tổ chức, chức năng nhiệm vụ của Viện quốc tế về nhất thể hoá pháp luật tư (UNIDROIT), chúng tôi xin giới thiệu bài thứ hai về chính sách và thành tựu lập pháp của Tổ chức này. UNIDROIT, trong lịch sử 61 năm tồn tại và phát triển của mình , với chức năng là một thiết chế nghiên cứu và thực hiện các hoạt động hiện đại hoá, hài hoà hoá pháp luật tư, đặc biệt là luật thương mại giữa các quốc gia, đã soạn thảo và trình Hội nghị Ngoại giao thông qua khá nhiều Công ước quốc tế và Luật mẫu trong lĩnh vực thương mại.

Thành tựu lập pháp của UNIDROIT đã được không chỉ các quốc gia thành viên, mà còn rất nhiều nước khác chưa gia nhập Tổ chức này (trong đó có Việt Nam) quan tâm và áp dụng.

Tính chất của các văn bản pháp luật do UNIDROIT soạn thảo

Mục đích chính của UNIDROIT là chuẩn bị các quy định hiện đại, thống nhất, hài hoà, của luật tư theo nghĩa rộng. Tuy nhiên, khái niệm “luật tư” ở đây cũng chỉ mang tính tương đối, bởi thực tế công tác lập pháp của UNIDROIT và các tổ chức quốc tế khác, cũng như hoạt động thương mại quốc tế  trên thực tiễn cho thấy cần thiết phải kết hợp giữa công pháp và tư pháp, đặc biệt là trong các lĩnh vực pháp luật mà ranh giới giữa tư pháp và công pháp khó phân biệt, hoặc khi luật tố tụng và luật thực định hoà quyện vào nhau. Các quy tắc thống nhất do UNIDROIT soạn thảo liên quan đến các quy định của luật thực định; các luật này chỉ chứa đựng quy định về xung đột pháp luật một cách ngẫu nhiên. 

Với địa vị độc lập trong số các tổ chức liên chính phủ, UNIDROIT đã lựa chọn cách tiếp cận với lĩnh vực pháp luật đặc thù (luật tư) và phương pháp làm việc riêng. Chính vì vậy, tổ chức này đã trở thành một diễn đàn đặc biệt phù hợp cho việc giải quyết những vấn đề thiên về tính kỹ thuật và ít mang tính chính trị. 

Các yếu tố để xác định lĩnh vực pháp luật cần hài hoà hoá

Công nghệ mới, thực tiễn thương mại v.v… đòi hỏi phải có các giải pháp mới, và khi các giao dịch ngày càng mang tính xuyên quốc gia thì đó phải là các giải pháp mang tính hài hoà và được chấp nhận rộng rãi. Nói chung, công việc hài hoà hoá hoặc nhất thể hoá sẽ phụ thuộc nhiều vào việc các quốc gia có muốn chấp nhận thay đổi pháp luật trong nước của mình cho phù hợp với giải pháp quốc tế mới hay không. Lập luận về pháp lý và các lập luận khác ủng hộ hài hoà hoá đối với một vấn đề cần phải được cân nhắc thận trọng với sự phụ thuộc nói trên. Cần phải có rất nhiều cân nhắc trong quá trình xác định lĩnh vực nào cần phải được điều chỉnh bởi các quy định đã được hài hoà hoá, và liệu có phải việc hài hoà hoá chỉ hạn chế đối với những trường hợp hoặc quan hệ xuyên quốc gia, hay được mở rộng để bao gồm cả các trường hợp hoặc quan hệ thuần tuý quốc tế.

Continue reading →

Filed under: PHÁP LUẬT QUỐC TẾ | Leave a comment »

ĐẶNG HOÀNG OANH – Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ Tư pháp

Mở rộng quan hệ đối ngoại và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế, trong đó có việc gia nhập các tổ chức quốc tế (bao gồm cả tổ chức quốc tế trong lĩnh vực pháp luật) là một trong các chính sách và đường lối đối ngoại quan trọng của Đảng và Nhà nước ta. Ba (03) bài viết dưới đây sẽ giới thiệu tóm tắt chức năng, nhiệm vụ của Viện quốc tế về nhất thể hoá pháp luật tư (UNIDROIT) – một trong các tổ chức quốc tế liên chính phủ có chức năng nghiên cứu và thực hiện các hoạt động hiện đại hoá, hài hoà hoá pháp luật tư, đặc biệt là luật thương mại giữa các quốc gia và các nhóm quốc gia – mà Việt Nam nên nghiên cứu gia nhập.

Tác giả các bài viết hy vọng thông tin về tổ chức này (chức năng nhiệm vụ;  thành tựu lập pháp, quy trình lập pháp; một số chính sách ưu tiên của tổ chức này dành cho các nước đang phát triển và đặc biệt là quyền lợi, nghĩa vụ của một quốc gia khi trở thành viên của UNIDROI) sẽ được các cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam (trong đó có Bộ Tư pháp) tham khảo trong quá trình nghiên cứu gia nhập các thiết chế đa phương thuộc lĩnh vực pháp luật và tư pháp – một trong các nhiệm vụ quan trọng đã được đề ra trong các Chiến lược về cải cách pháp luật và tư pháp của Việt Nam.

Chức năng của UNIDROIT

Viện quốc tế về nhất thể hoá pháp luật tư  (Iinternational Institute for the Unification of Private Law /Iinstitut International Pour l’unification du Droit Prive (UNIDROIT/ Viện) là tổ chức liên Chính phủ có trụ sở tại Rome – Ý. Mục đích của Viện là nghiên cứu nhu cầu và phương pháp hiện đại hoá, hài hoà hoá và điều hoà luật tư, đặc biệt là luật thương mại giữa các quốc gia và các nhóm quốc gia.

Viện được thành lập vào năm 1926 với tư cách là một cơ quan giúp việc của Hội quốc liên. Sau khi Hội quốc liên tan rã, Viện đã được thành lập lại vào năm 1940 theo một thoả thuận đa phương – Quy chế của UNIDROIT.

Thành viên

Chỉ quốc gia nào gia nhập Quy chế của UNIDROIT thì mới được làm thành viên của UNIDROIT. Hiện nay UNIDROIT có 63 quốc gia thành viên từ 5 châu lục, đại diện cho nhiều hệ thống pháp luật, kinh tế và chính trị khác nhau, cũng như các truyền thống văn hoá khác nhau. Viện được cấp tài chính bằng đóng góp hàng năm từ các quốc gia thành viên với mức do Đại hội đồng ấn định và kinh phí cố định hàng năm do Chính phủ Ý đóng góp. Viện cũng có thể nhận được ngân sách bổ sung dành cho các mục đích do nhà tài trợ xác định. Tiền đóng góp này được đưa vào một quỹ riêng (quỹ tín thác).

Continue reading →

Filed under: PHÁP LUẬT QUỐC TẾ | Leave a comment »

ĐẶNG TRUNG HÀ – Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ Tư pháp

Tham gia các Công ước quốc tế, trong đó có các công ước về nhân quyền là một chủ trương thường xuyên và nhất quán của Nhà nước Việt Nam. Ngoài việc gia nhập bốn Công ước quốc tế Giơ-ne-vơ (1949) về bảo hộ nạn nhân chiến tranh, đối xử nhân đạo với tù nhân chiến tranh năm 1957, Việt Nam chỉ đủ điều kiện tham gia các Công ước quốc tế về nhân quyền sau khi trở thành thành viên Liên hợp quốc năm 1977.

Kể từ đó, cùng với các nước xã hội chủ nghĩa khác, Việt Nam là chỗ dựa vững chắc cho phong trào độc lập dân tộc và trong cuộc đấu tranh vì các nhân quyền tại Liên hợp quốc và các tổ chức, diễn đàn quốc tế khác. Để phát huy tốt vai trò, tiếng nói, nâng cao uy tín quốc tế và hội nhập vào đời sống chính trị quốc tế, Việt Nam dần dần đã tham gia hầu hết các Công ước quốc tế quan trọng về nhân quyền.

1. Kết quả ký kết và gia nhập các điều ước quốc tế về nhân quyền.

Công ước quốc tế về nhân quyền quan trọng đầu tiên Việt Nam ký kết là Công ước quốc tế về Xoá bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử với phụ nữ, viết tắt tiếng Anh là CEDAW, được Đại Hội đồng LHQ thông qua ngày 18/2/1979 và có hiệu lực ngày 3/9/1980. Việt Nam ký Công ước này ngày 27/11/1981 và phê chuẩn tháng 2/1982.

Ngày 9/6/1981, Việt Nam gia nhập Công ước quốc tế về Xoá bỏ các hình thức phân biệt chủng tộc, viết tắt tiếng Anh là CERD. Công ước này được Đại Hội đồng LHQ thông qua ngày 21/12/1965 và có hiệu lực từ ngày 4/1/1969.

Công ước quốc tế về các Quyền kinh tế, văn hoá và xã hội, viết tắt tiếng Anh là CESCR, và Công ước quốc tế về các Quyền dân sự, chính trị, viết tắt tiếng Anh là CCPR, được Đại Hội đồng Liên hợp quốc thông qua 16/12/1966 và có hiệu lực từ ngày 23/3/1976. Việt Nam gia nhập 2 Công ước này ngày 24/9/1982.

Việt Nam là nước đầu tiên ở châu á và nước thứ 2 trên thế giới trở thành thành viênCông ước về Quyền trẻ em sau khi ký Công ước này tháng 1/1990 và phê chuẩn ngày 20/2/1991. Việt Nam cũng đã phê chuẩn 2 Nghị định thư bổ sung của Công ước Quyền Trẻ em (Nghị định thư không bắt buộc về trẻ em trong xung đột vũ trang và Nghị định thư không bắt buộc về chống sử dụng trẻ em trong mãi dâm, tranh ảnh khiêu dâm).

Mới đây nhất, ngày 22-10-2007, Đại sứ Lê Lương Minh, Trưởng Phái đoàn thường trực Việt Nam tại Liên hợp quốc đã ký Công ước về Quyền của người tàn tật và hiện chúng ta đang quá trình nghiên cứu trình Chủ tịch nước phê chuẩn Công ước này. Việt Nam cũng đã ký và đang trong quá trình nghiên cứu phê chuẩn Quy chế Toà án hình sự quốc tế ICC.

Continue reading →

Filed under: PHÁP LUẬT QUỐC TẾ | Leave a comment »