THÔNG TIN PHÁP LUẬT DÂN SỰ

PHẠM ĐÌNH CƯỜNG – Cục trưởng Cục Quản lý Công sản, Bộ Tài chính

Sau 15 năm hoạt động, nhìn lại chặng đường đã qua không hẳn chỉ là bằng phẳng thuận lợi mà cũng khá nhiều khó khăn, thử thách, thậm chí có những thời điểm hết sức khó khăn.

Hiến pháp năm 1992 quy định: Đất đai, rừng núi, sông hồ, nguồn nước, tài nguyên trong lòng đất, nguồn lợi vùng biển, thềm lục địa và vùng trời, phần vốn do Nhà nước đầu tư vào xí nghiệp, công trình thuộc các ngành, lĩnh vực kinh tế, văn hoá, xã hội, khoa học, kỹ thuật, ngoại giao, quốc phòng, an ninh cùng các tài sản khác mà pháp luật quy định là TSNN, đều thuộc sở hữu toàn dân. Tài sản nhà nước (TSNN) giữ vị trí là nguồn lực quan trọng trong việc phát triển kinh tế – xã hội của mỗi quốc gia; việc sử dụng TSNN tiết kiệm và hiệu quả có ý nghĩa kinh tế – chính trị – xã hội. Tuy nhiên, trong những năm đầu chuyển sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, công tác quản lý TSNN chưa thực sự được quan tâm, tình trạng sử dụng TSNN còn lãng phí, kém hiệu quả… phần nào làm suy giảm nguồn lực công phục vụ phát triển kinh tế của đất nước. Thực hiện Nghị quyết Đại hội giữa nhiệm kỳ của Ban chấp hành Trung ương Đảng (khóa VIII), Chính phủ giao ngành tài chính nhiệm vụ quản lý TSNN. Để triển khai nhiệm vụ nặng nề đó, Bộ trưởng Bộ Tài chính có Quyết định số 347TC/QĐ/TCCB ngày 26/4/1995 thành lập Cục quản lý Công sản (QLCS). Với 9 nhiệm vụ cụ thể sau: (1) Nghiên cứu soạn thảo các chính sách chế độ về quản lý tài sản thuộc sở hữu Nhà nước và quản lý tài chính đối với tài nguyên quốc gia để Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành hoặc trình Chính phủ ban hành áp dụng thống nhất trong cả nước; (2) Tham gia nghiên cứu xây dựng các tiêu chuẩn, định mức sử dụng tài sản thuộc sở hữu Nhà nước cho từng đối tượng sử dụng trong lĩnh vực hành chính sự nghiệp; (3) Hướng dẫn các cơ quan hành chính sự nghiệp trong việc thực hiện các chế độ quản lý tài sản thuộc sở hữu Nhà nước và chế độ quản lý tài chính đối với tài nguyên quốc gia; (4) Tổng hợp, phân tích, báo cáo tình hình quản lý, sử dụng tài sản thuộc sở hữu Nhà nước và tài nguyên quốc gia; (5) Thực hiện kiểm kê và kiểm tra việc thực hiện các quyết định của Nhà nước về quản lý, sử dụng tài sản thuộc sở hữu Nhà nước và tài nguyên quốc gia. Kiến nghị xử lý và xử lý các trường hợp vi phạm quản lý tài sản, tài nguyên quốc gia; (6) Tham gia với các ngành chức năng thu hồi các tài sản, tài nguyên thuộc sở hữu Nhà nước và thực hiện việc điều chuyển tài sản Nhà nước thuộc khu vực hành chính sự nghiệp khi có quyết định điều chuyển của Bộ Tài chính hoặc Chính phủ; (7) Quản lý và lưu trữ các hồ sơ, tài liệu có liên quan đến tài sản thuộc sở hữu Nhà nước và tài nguyên quốc gia; (8) Chỉ đạo công tác quản lý công sản ở các tổ chức quản lý công sản thuộc ngành tài chính ở các địa phương; (9) Thực hiện nhiệm vụ khác do Bộ trưởng Bộ Tài chính giao.

Continue reading →

Filed under: Quyền sở hữu, Vật quyền khác | Leave a comment »

 HOÀNG VĂN QUYNH – Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội

Tóm tắt. Ở các dân tộc thiểu số nước ta từ lâu đã hình thành nên những quy định về quan hệ sở hữu, chiếm hữu đối với của cải vật chất, trong đó có các tài nguyên thiên nhiên nơi họ sinh sống. Việc xác định quyền sở hữu và chiếm hữu đối với các nguồn tài nguyên này chính là cơ sở để cộng đồng có thể quản lý và sử dụng tốt hơn, có hiệu quả hơn đối với các nguồn tài nguyên thiên nhiên và môi trường. Điều này được thể hiện rất rõ thông qua các quy định về quan hệ sở hữu trong các bộ Luật tục của một số dân tộc thiểu số ở Việt Nam (Trường hợp Luật tục Thái và Luật tục Êđê).

Về vấn đề sở hữu, ở mỗi dân tộc, tuỳ theo sự phát triển của mỗi cộng đồng mà có các quy định về quan hệ sở hữu khác nhau. Ở đây hầu như chưa có các quan hệ sở hữu về tài sản, mà chủ yếu chỉ xác định quyền sở hữu đối với tài nguyên thiên nhiên, như đất đai, rừng núi, sông suối…

Nhưng các quan hệ sở hữu này lại là sở hữu chung của cả cộng đồng, sở hữu của cá nhân, gia đình đối với vùng đất, vùng rừng, động thực vật của cộng đồng dân tộc đó.

Việc xác định quan hệ sở hữu các nguồn tài nguyên thiên nhiên là một vấn đề hết sức quan trọng và cấp bách đối với các dân tộc ít người miền núi nói riêng và cả nước nói chung. Đòi hỏi Đảng và Nhà nước cần có những chính sách, biện pháp đúng đắn, phù hợp với tình hình phát triển chung của đất nước trong việc bảo vệ, khai thác, sử dụng hợp lý các nguồn tài nguyên, môi trường. Phát huy truyền thống dân tộc kết hợp với pháp luật của Nhà nước trong việc quản lý đất đai, rừng núi, sông suối và bảo vệ tài nguyên và môi trường sinh thái.

1. Quan niệm về vấn đề sở hữu

Vấn đề sở hữu luôn có ý nghĩa to lớn đối với sự tồn tại và phát triển của bất kỳ tộc người nào, trong bất cứ một chế độ xã hội nào. Theo Bộ luật Dân sự nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, “Quyền sở hữu bao gồm quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và quyền định đoạt tài sản của chủ sở hữu theo quy định của pháp luật. Chủ sở hữu là cá nhân, pháp nhân, các chủ thể khác có đủ ba quyền là quyền chiếm hữu, quyền sử dụng, quyền định đoạt tài sản” (Điều 173) [1].

Continue reading →

Filed under: Quyền sở hữu, Vật quyền khác | Leave a comment »

HOÀNG VĂN QUYNH – Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQGHN

Tóm tắt. Ở các dân tộc thiểu số nước ta từ lâu đã hình thành nên những quy định về quan hệ sở hữu, chiếm hữu đối với của cải vật chất, trong đó có các tài nguyên thiên nhiên nơi họ sinh sống. Việc xác định quyền sở hữu và chiếm hữu đối với các nguồn tài nguyên này chính là cơ sở để cộng đồng có thể quản lý và sử dụng tốt hơn, có hiệu quả hơn đối với các nguồn tài nguyên thiên nhiên và môi trường. Điều này được thể hiện rất rõ thông qua các quy định về quan hệ sở hữu trong các bộ Luật tục của một số dân tộc thiểu số ở Việt Nam (Trường hợp Luật tục Thái và Luật tục Êđê).

Về vấn đề sở hữu, ở mỗi dân tộc, tuỳ theo sự phát triển của mỗi cộng đồng mà có các quy định về quan hệ sở hữu khác nhau. Ở đây hầu như chưa có các quan hệ sở hữu về tài sản, mà chủ yếu chỉ xác định quyền sở hữu đối với tài nguyên thiên nhiên, như đất đai, rừng núi, sông suối…

Nhưng các quan hệ sở hữu này lại là sở hữu chung của cả cộng đồng, sở hữu của cá nhân, gia đình đối với vùng đất, vùng rừng, động thực vật của cộng đồng dân tộc đó.

Việc xác định quan hệ sở hữu các nguồn tài nguyên thiên nhiên là một vấn đề hết sức quan trọng và cấp bách đối với các dân tộc ít người miền núi nói riêng và cả nước nói chung. Đòi hỏi Đảng và Nhà nước cần có những chính sách, biện pháp đúng đắn, phù hợp với tình hình phát triển chung của đất nước trong việc bảo vệ, khai thác, sử dụng hợp lý các nguồn tài nguyên, môi trường. Phát huy truyền thống dân tộc kết hợp với pháp luật của Nhà nước trong việc quản lý đất đai, rừng núi, sông suối và bảo vệ tài nguyên và môi trường sinh thái.

1. Quan niệm về vấn đề sở hữu

Vấn đề sở hữu luôn có ý nghĩa to lớn đối với sự tồn tại và phát triển của bất kỳ tộc người nào, trong bất cứ một chế độ xã hội nào. Theo Bộ luật Dân sự nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, “Quyền sở hữu bao gồm quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và quyền định đoạt tài sản của chủ sở hữu theo quy định của pháp luật. Chủ sở hữu là cá nhân, pháp nhân, các chủ thể khác có đủ ba quyền là quyền chiếm hữu, quyền sử dụng, quyền định đoạt tài sản” (Điều 173) [1].

Continue reading →

Filed under: Quyền sở hữu, Vật quyền khác | Leave a comment »