THÔNG TIN PHÁP LUẬT DÂN SỰ

NICOLE SCHWAB VÀ ANIELA UNGURESAN (Quốc Dũng dịch)

Liệu có một tiêu chuẩn quốc tế cho bình đẳng giới? Và liệu chúng ta có thể áp dụng một tiêu chuẩn như vậy cho mọi công ty trên toàn thế giới để nam giới và nữ giới có cơ hội bình đẳng nhau?

Ngày nay, tại một vài quốc gia, chủ yếu ở châu Âu và Mỹ La tinh, đã bắt đầu triển khai các hệ thống chứng nhận có bao gồm một số khía cạnh của bình đẳng giới. Tuy nhiên, không có một tiêu chuẩn quốc tế nào được áp dụng cho các công ty lớn nhất trên thế giới xuyên suốt các quốc gia mà họ hoạt động.

Dựa vào những gì họ đạt được và tiềm năng của các công ty này – không chỉ bởi hàng trăm nghìn nam giới và nữ giới họ đang sử dụng, mà còn bởi họ có thể đóng vai trò thực hành tốt nhất – chúng tôi tin tưởng rằng một tiêu chuẩn quốc tế sẽ đem lại hiệu quả sâu rộng.

Với ý tưởng này chúng tôi đã phát triển một phương pháp để các công ty có thể có được sự hiểu biết toàn diện về mình trong vấn đề bình đẳng giới. Phương này có thể dùng như một công cụ quản lý đồng thời đóng hai vai trò là cơ sở cho việc thiết lập một tiêu chuẩn toàn cầu cho bình đẳng giới, và đánh giá các công ty về vấn đề này.

Các công ty đạt tiêu chuẩn sẽ được công nhận thông qua một nhãn hiệu toàn cầu về bình đẳng giới, nhãn hiệu này sẽ được đưa vào sử dụng trong tháng 1 năm 2011 bởi tổ chức của chúng tôi, Gender Equality Project.

Công cụ đánh giá của chúng tôi tập trung vào 5 lĩnh vực: Trả tiền bằng nhau cho các công việc tương đương, tuyển dụng và thăng tiến, đào tạo và tư vấn, và văn hóa tại công ty.

Trong từng lĩnh vực, chúng tôi không chỉ nắm bắt kết quả, mà cả những chính sách và thực tiễn đã chứng minh là có hiệu quả trong việc thúc đẩy bình đẳng giới nơi làm việc. Các công ty được đánh giá trên cả biện pháp định lượng và định tính.

Continue reading →

Filed under: GIỚI VÀ PHÁT TRIỂN | Leave a comment »

BÙI TRÂN PHƯỢNG

Lời giới thiệu của Thời Đại Mới: Bài viết mà Thời Đại Mới hân hạnh giới thiệu dưới đây là bản dịch bài trình bày luận văn tiến sĩ sử học của bà Bùi Trân Phượng trước hội đồng giám khảo trường Đại Học Lyon II (Pháp) năm 2008. Nhan đề của luận văn là: "Viet Nam 1918-1945, genre et modernité. Emergence de nouvelles perceptions et expérimentations" ("Việt Nam 1918-1945, giới tính và hiện đại. Sự trỗi dậy của những nhận thức mới và kinh nghiệm mới").

Đây là một công trình nghiên cứu quan trọng và tiên phong về lịch sử giới tính và vai trò của phụ nữ Việt Nam trong công cuộc hiện đại hóa xã hội, gắn liền với các phong trào ái quốc, chống thực dân, tranh đấu cho độc lập của đất nước trong nửa đầu thế kỳ 20. Tầm quan trọng của luận văn trước tiên biểu lộ qua phương pháp nhìn vấn đề, cách phân tích vấn đề, cách lập thuyết, và tài liệu để triển khai luận thuyết. Tầm tiên phong của luận văn thể hiện qua những khám phá độc đáo và nhất là qua những đề nghị mở ra nhiều hướng mới lý thú cho những nghiên cứu tương lai.

Bài trình bày dưới đây giúp độc giả thấy được tầm quan trọng và tiên phong đó của một luận văn đã được hội đồng giám khảo hết lời khen ngợi. Thời Đại Mới hi vọng sẽ có cơ hội lần lượt giới thiệu những phần chính trong luận văn này.

Tác giả Bùi Trân Phượng hiện là hiệu trưởng trường Đại Học Hoa Sen, Thành Phố Hồ Chí Minh.

1.  Tại sao tôi chọn đề tài nầy?

Trước hết để bắt đầu lấp một chỗ trống. Nếu chỉ nhìn thư tịch Việt Nam mà công chúng trong nước được tiếp cận, dẫu có sự phong phú biểu kiến vào lúc nào đó, lịch sử hiện đại vẫn là phần nghèo nàn về phương diện tri thức lịch sử cụ thể. Nó cho biết rất ít về những con người (về người nữ còn hiếm hoi hơn) trong xã hội, trong không gian và thời gian. Trong nghiên cứu quốc tế về Việt Nam, cho đến rất gần đây, phụ nữ cũng không phải là chủ đề được quan tâm.[1] Một hướng mới đầy triển vọng từng được mở ra với những công trình nghiên cứu lịch sử xã hội và/hoặc xã hội học lịch sử lần đầu cho phép hiển thị những người thấp cổ bé họng, những nạn nhân của mọi hình thức đàn áp khác nhau, cho họ có quyền lên tiếng; nhưng những nghiên cứu nầy cũng chưa thật sự tính đến phụ nữ với tư cách là người nữ. Cùng với khoảng trống về lịch sử phụ nữ nói chung, một tấm màn lãng quên hay thờ ơ, lạnh nhạt cũng đồng thời che phủ đời sống trí thức[2] của xã hội Việt và đơn giản là cuộc sống đời thường,[3] nơi các yêu sách chánh trị không phát biểu trực tiếp, lộ liễu.

Continue reading →

Filed under: GIỚI VÀ PHÁT TRIỂN | Leave a comment »

ORIT GADIESH & JULIE COFFMAN* (Như Nguyệt dịch)

Nhiều công ty đã từng cam kết thực hiện bình đẳng giới nơi công sở nhưng thực tế không phải vậy. Bản khảo sát về bình đẳng giới mà chúng tôi hợp tác với HBR.org thực hiện gần đây với hơn 1800 doanh nhân trên toàn cầu chỉ ra rằng nhân viên thất vọng với cách tổ chức của mình thực hiện vấn đề bình đẳng giới, cụ thể hơn là nỗ lực nhằm đối xử công bằng giữa nhân viên nam và nữ nơi công sở.

Gần 80% nam và nữ nhân viên nói rằng các cấp lãnh đạo quả cũng đã thuyết phục họ về những lợi ích của bình đẳng giới nhưng chỉ 20% tin rằng tổ chức của mình có thể thực hiện cam kết này một cách nghiêm túc.

Hầu như mọi công ty đều không thể theo đuổi cam kết này đến cùng. Gần ¾ số người được hỏi nói rằng công ty của mình cũng đã đề ra các sáng kiến như chương trình làm việc và kèm việc linh hoạt nhưng chưa tới 25% số người được hỏi đánh giá các chương trình này thực sự mang lại hiệu quả bởi nhân viên vẫn chưa nhận thấy nhiều phụ nữ giữ cương vị quản lý ở công ty họ.

60% người tham gia khảo sát phát biểu công ty không hề lưu tâm đến ý kiến của nhân viên đối với vấn đề bình đẳng giới. Chưa đến 20% đánh giá công ty mình sát sao với tiến trình thực hiện bình đẳng giới. Chỉ 14% nhận xét mình có những chương trình đào tạo và nhóm làm việc chuyên đề bình đẳng giới hiệu quả. Chỉ 8% tin rằng công ty của mình đã biết gắn kết hiệu quả các hình thức thưởng phạt với vấn đề bình đẳng giới.

Nam giới và nữ giới đều nhìn nhận rằng phụ nữ vẫn là người chịu hy sinh cuộc sống riêng tư và nghiêm túc thực hiện cam kết trong công việc hơn cả. Bản khảo sát này đã chỉ ra rằng thời gian người phụ nữ dành để chăm sóc con cái – và vì thế không thể toàn tâm cho công việc – chính là nguyên nhân cốt lõi dẫn đến sự bất bình đẳng trên con đường thăng tiến của họ, đặc biệt là trong những công ty có môi trường khắc nghiệt.

Continue reading →

Filed under: GIỚI VÀ PHÁT TRIỂN | Leave a comment »

TRỊNH HÒA BÌNH

Năm 2001, nước ta bắt đầu thực hiện Chiến lược dân số giai đoạn 2001 -2010 với các mục tiêu: Thực hiện gia đình ít con, khoẻ mạnh, tiến tới ổn định quy mô dân số ở mức hợp lý để có cuộc sống ấm no, hạnh phúc; nâng cao chất lượng dân số, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng nhu cầu công nghiệp hoá, góp phần vào sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước. Trong việc thực hiện Chiến lược đó, mặc dù chúng ta đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận, tỷ lệ sinh đã giảm đáng kể, nhưng mức độ lại không đồng đều, có lúc chững lại và đột biến gia tăng. Vậy thực tế dân số Việt Nam đang ở tình trạng nào? Nguyên nhân của thực trạng đó và những thách thức đối với vấn đề dân số Việt Nam trong giai đoạn hiện nay ra sao? Nhân ngày Dân số thế giới (11.7), chúng ta cùng nhau phân tích, lý giải những vấn đề về tình trạng dân số ở nước ta hiện nay.

Gia tăng dân số và những thách thức đáng báo động

Theo thống kê của Tổng cục Dân số – Kế hoạch hoá gia đình (DS-KHHGĐ) đầu năm 2008, tổng số trẻ sinh ra trong quý I năm 2008 đã tăng hơn 18.000 trẻ (tăng 7,2%) so với cùng kỳ năm 2007. Trong đó, có tới 39/64 tỉnh/thành phố có mức sinh tăng mạnh: Sóc Trăng (tăng 41,2%), Sơn La (40%), thành phố Hồ Chí Minh (30,2%), Hà Nội (27,6%), Phú Thọ (23%) Cũng theo Tổng cục DS-KHHGĐ, trong thời gian này, số trẻ mới sinh ra là con thứ 3 khoảng 182.000 trẻ, tăng hơn 35% so với cùng thời điểm năm 2007. Đặc biệt, đối tượng sinh con thứ 3 không chỉ dừng lại ở những hộ nông dân mà gần đây lại tập trung chủ yếu ở đối tượng công chức nhà nước, những gia đình khá giả. Cùng với đó, tỷ lệ mất cân bằng giới tính cũng đang khá cao, ở nhiều địa phương, số trẻ em trai đã vượt số trẻ em gái từ 20 đến 25%. Có 16 tỉnh/thành phố có tỷ lệ giới tính khi sinh từ 115 đến 128 nam/100 nữ và 20 tỉnh/thành phố là 111 đến 120 nam/100 nữ.

Bấy lâu này người Việt Nam vẫn thường xem vấn đề “nhập khẩu” vợ là chuyện khác thường, nhưng có thể một ngày gần đây viễn cảnh sẽ hiện hữu như một thực tế. Cách đây 10 năm, tỷ lệ giới tính ở Việt Nam ngang bằng với mức độ trung bình của thế giới (100 bé gái thì có 105-107 bé trai), nhưng trong vài năm trở lại đây, khi chúng ta thực hiện cuộc vận động dân số với khẩu hiệu dừng lại ở 1-2 con để nuôi dạy cho tốt đã góp phần hạn chế mức sinh, nhưng lại làm cho các gia đình phải cân nhắc, lựa chọn giới tính thai nhi để sinh bằng được con trai. Hệ quả là, khoảng cách tỷ lệ giới tính (số trẻ em trai/trẻ em gái) ở nước ta ngày càng tăng cao. Cụ thể, năm 2000, tỷ lệ này mới ở mức bình thường là 106/100, thì đến cuối năm 2007 đã lên đến mức báo động là 126/100. Tỷ lệ này gia tăng theo số lần sinh, đặc biệt đối với những gia đình sinh con thứ 3 trở lên. ở nhiều vùng, số lượng bé trai đã vượt số lượng bé gái 20-25%. Mặt khác, tình trạng phụ nữ di cư lấy chồng nước ngoài có xu hướng tăng ở một số địa phương. Thực tế này không bao lâu nữa sẽ dẫn đến tình trạng nhiều bé trai khi trưởng thành sẽ không lấy được vợ, giống như tình trạng của Trung Quốc. Nguy cơ này có thể dẫn đến sự bất ổn xã hội như: ẩu đả, hiếp dâm, buôn bán phụ nữ qua biên giới… tăng lên.

Continue reading →

Filed under: GIỚI VÀ PHÁT TRIỂN | 2 Comments »

TS. TRẦN HUYỀN SÂM – Đại học Huế

Lịch sử của nữ giới là một lịch sử câm lặng và giông bão. Tính từ thời điểm mà nhà Nữ huyền học người Italia – Catherine de Sienne ở thế kỷ XIV, đã lên tiếng đòi nhân quyền cho nữ giới, bằng cách viết 381 bức thư gửi các nhân vật quyền lực nhất trong Giáo hội, đến thời điểm 1960, với phong trào giải phóng nữ giới ở phương Tây, đó là một hành trình dài để gắn vấn đề nữ quyền với nhân quyền.

Một khi mà nữ quyền là nhân quyền, thì luận điểm tôi vừa nêu, không cần phải tường minh gì thêm. Ở bài viết này, tôi sẽ đề cập đến một số phiếm luận của các triết gia về phụ nữ và những “siêu lý” đàn bà – nhìn từ góc độ nữ giới.

Những triết gia phiếm luận về phụ nữ: Đàn bà, thiên thần hay ác quỷ?

Femme – đàn bà, hay là phụ nữ, được Henri Bénac – nhà lý luận người Pháp định nghĩa như là một sự bí ẩn và phức tạp, có tính hai mặt. Phụ nữ, phải chăng: “Nàng là thiên thần, hay nàng vừa là ác quỷ?”⁽¹⁾. Nàng sáng tạo ra thế giới và cũng là nguyên cớ hủy diệt thế giới. Nàng thống ngự cuộc hành trình nhân loại bằng một vũ khí đáng yêu và cực kỳ nguy hại: TÌNH YÊU và CHIẾN TRANH. Từ thời tiền Adam và hậu Adam cho đến nay, phụ nữ luôn được/bị nhìn nhận như vậy:

Đàn bà có thể cao hơn cả quyền lực, trí tuệ và sức mạnh; nhưng đàn bà cũng có thể bị xem là sự tầm thường nhất trong mọi sự tầm thường.

Phụ nữ, vì vậy đã trở thành một chủ đề bàn luận khá sôi nổi trong nhiều lĩnh vực của nghệ thuật, triết học và mỹ học. Những triết gia lớn vào loại bậc nhất thế giới, họ thường lấy phụ nữ, như một luận đề tường minh cho lý thuyết của mình. Và không ít những công trình trở nên bất hủ, nhờ vào việc “triết luận về đàn bà”. Có thể kể đến: Nhật ký của Augustin, Siêu hình tình yêu, siêu hình sự chếtcủa Athur Schopenhauer, Siêu lý tình yêu của V.Soloviev, Bên kia thiện ác của Nietzsche, Giới nữ của Simone de Beauvoir…

Continue reading →

Filed under: GIỚI VÀ PHÁT TRIỂN | Leave a comment »

CÔNG BÌNH

Theo đánh giá của UNDP, chỉ số phát triển giới của Việt Nam được đánh giá ở mức cao so với nhiều quốc gia có cùng trình độ phát triển kinh tế. Tuy nhiên, trên thực tế, tình trạng bất bình đẳng giới ở nước ta vẫn tồn tại và giữa quy định của pháp luật với việc thực thi vẫn là một khoảng cách khá xa.

Có thể nói rằng, cho đến nay, nước ta đã có một hệ thống văn bản pháp luật khá đầy đủ điều chỉnh về bình đẳng giới. Quyền của phụ nữ được thể hiện rõ trong Hiến pháp và nhiều văn bản pháp luật như Bộ luật Dân sự, Bộ luật Lao động, Luật Hôn nhân và Gia đình, Luật Bình đẳng giới… Chính phủ, các bộ ngành và các địa phương cũng ban hành nhiều văn bản pháp luật điều chỉnh vấn đề này. Hệ thống văn bản trên đã tạo nên một khung pháp lý tương đối đồng bộ và toàn diện điều chỉnh về bình đẳng giới.

Nhìn chung, trong những năm qua, các quy định về bình đẳng giới đã được thực hiện khá nghiêm túc, đạt nhiều kết quả bước đầu rất khả quan. Tuy nhiên, theo kết quả các đợt giám sát về bình đẳng giới của Ủy ban Về các vấn đề xã hội, bên cạnh những tín hiệu đáng mừng, vẫn còn tồn tại khá nhiều hạn chế. Tình trạng bạo lực gia đình, xâm hại tình dục trẻ em và phụ nữ vẫn tồn tại ở các địa phương. Công tác chăm sóc sức khoẻ cho bà mẹ và trẻ sơ sinh, phụ nữ ở một số địa phương vẫn chưa đạt các chỉ tiêu đề ra. Tỷ số giới tính của trẻ sơ sinh ở một số tỉnh vẫn còn cao, chưa phù hợp với quy luật thông thường. Bên cạnh đó, định kiến giới vẫn còn tồn tại khá phổ biến trong xã hội, đặc biệt là khu vực nông thôn và vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Vai trò và vị trí của phụ nữ và trẻ em gái tuy đã được cải thiện nhưng cơ hội học tập, phát triển của phụ nữ nói chung còn có nhiều hạn chế so với nam giới…

Continue reading →

Filed under: GIỚI VÀ PHÁT TRIỂN | Leave a comment »

TS. DƯƠNG THANH MAI – Bộ Tư pháp

Công ước về xoá bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử với phụ nữ (CEDAW) được Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua năm 1979 và bắt đầu có hiệu lực từ tháng 9/1981, sau khi được 20 quốc gia phê chuẩn. Trong 25 năm qua, CEDAW đã thực sự trở thành một công cụ pháp luật quốc tế hữu hiệu trong việc thúc đẩy xóa bỏ các hình thức phân biệt đối xử với phụ nữ, bình đẳng nam nữ, thực thi quyền phụ nữ trên phạm vi rộng lớn của 180 nước, lãnh thổ là thành viên của Công ước. 

Chính phủ Việt Nam ký tham gia Công ước vào tháng 7/1980 và tháng 11/1981, Hội đồng Nhà nước phê chuẩn Công ước. Từ đó, nhà nước ta đã làm rất nhiều việc để thực hiện trách nhiệm của một quốc gia thành viên CEDAW, đặc biệt là việc thiết lập sự bảo vệ bằng pháp luật các quyền của phụ nữ trên cơ sở không phân biệt đối xử và bình đẳng nam nữ. Việc Dự án Luật bình đẳng giới được đưa vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2006 của Quốc hội khoá XI là một minh chứng về quyết tâm chính trị của Đảng và nhà nước ta trong việc tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về bình đẳng nam nữ, xoá bỏ sự phân biệt đối xử với phụ nữ, thực hiện các cam kết quốc tế về quyền con người nói chung, quyền bình đẳng nam nữ nói riêng, nhằm phát huy mọi tiềm năng nguồn nhân lực nam, nữ thực hiện mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh” (Tác giả viết bài này vào thời điểm Luật bình đẳng giới năm 2006 chưa được ban hành – Civillawinfor). Để góp phần hoàn thiện Dự án Luật bình đẳng giới trước khi trình Quốc hội cho ý kiến, chúng tôi xin bàn luận về một số quan điểm chỉ đạo xây dựng Luật bình đẳng giới và cách thể hiện các quan điểm đó trong Dự án luật nhìn từ góc độ thực thi CEDAW tại Việt Nam.   

1. Các nguyên tắc của CEDAW và quan điểm “nội luật hoá các quy định phù hợp trong các Công ước quốc tế về quyền con người, đặc biệt là CEDAW”

Điều 2, a của CEDAW quy định các quốc gia thành viên cần “đưa nguyên tắc bình đẳng nam nữ vào Hiến pháp quốc gia hoặc các văn bản pháp lý thích hợp khác nếu chưa đưa vào và bảo đảm việc thực hiện các nguyên tắc này trong thực tế bằng pháp luật và các biện pháp thích hợp khác”. Thực hiện nguyên tắc “Nhà nước CHXHCN Việt Nam tuân thủ điều ước quốc tế mà CHXHCN Việt Nam là thành viên” (Điều 3 của Luật ký kết, gia nhập và thực hiện điều ước quốc tế), kể từ ngày Việt Nam trở thành quốc gia thành viên của CEDAW, hệ thống pháp luật Việt Nam đã không ngừng được bổ sung, sửa đổi và hoàn thiện theo hướng thể hiện ngày một đầy đủ, toàn diện hơn các nội dung của CEDAW trên cơ sở phù hợp với điều kiện kinh tế, chính trị, xã hội và văn hoá trong từng giai đoạn phát triển của đất nước.

Continue reading →

Filed under: GIỚI VÀ PHÁT TRIỂN | Leave a comment »